Бұл бет 6-сыныпта биология жеке пән ретінде оқытылған бағдарламаға арналған күнтізбелік-тақырыптық жоспардың архивтік үлгісін қалпына келтіреді. Жоспар өсімдіктер дүниесі, жасуша, өсімдік мүшелері, тіршілік үдерістері, бактериялар, саңырауқұлақтар және табиғи бірлестіктер тақырыптарын жүйелеуге көмектеседі.
Маңызды ескерту: бұл автоматты түрде 2026–2027 оқу жылына бекітілген жұмыс жоспары емес. Қазіргі бағдарламада 6-сыныптағы мазмұн басқа пәннің немесе басқа сағат жүктемесінің құрамында берілуі мүмкін. Мұғалім бөлімдерді, оқу мақсаттарын, сағат санын, зертханалық жұмыстарды және оқулықты мектеп бекіткен құжаттармен міндетті түрде салыстыруы керек.
Түсінік хатқа енгізілетін мәліметтер
- білім беру ұйымының атауы;
- пән, сынып және оқыту тілі;
- оқу жылы және мұғалімнің аты-жөні;
- жоспар негізделген оқу бағдарламасы;
- қолданылатын оқулық пен басылым жылы;
- апталық және жылдық сағат саны;
- зертханалық, практикалық және бақылау жұмыстарының саны;
- мектептің әдістемелік бірлестігі бекіткен түзетулер.
68 сағатқа арналған үлгілік бөлу
Төмендегі кесте — ескі екі сағаттық курсқа арналған редакцияланатын үлгі. Нақты сағат санын өзгерткенде тақырыптарды механикалық түрде алып тастамай, бөлімнің оқу нәтижесі мен практикалық жұмыстарының сақталуын тексеру қажет.
| Бөлім | Негізгі мазмұн | Үлгілік сағат |
|---|---|---|
| Биологияға кіріспе | Тірі табиғат, зерттеу әдістері, қауіпсіздік, өсімдіктердің маңызы | 2 |
| Жасуша және ұлпа | Микроскоп, өсімдік жасушасы, жасуша құрамбөліктері, ұлпа түрлері | 8 |
| Өсімдіктің мүшелері | Тамыр, өркен, сабақ, жапырақ, бүршік, гүл, жеміс және тұқым | 16 |
| Өсімдіктің тіршілік үдерістері | Қоректену, фотосинтез, тыныс алу, су буландыру, өсу, даму және көбею | 12 |
| Өсімдіктердің негізгі топтары | Балдырлар, мүктер, қырықжапырақтәрізділер, ашық және жабық тұқымдылар | 12 |
| Бактериялар, саңырауқұлақтар және қыналар | Құрылысы, тіршілігі, табиғаттағы және адам өміріндегі рөлі | 8 |
| Табиғи бірлестіктер және қорғау | Экологиялық байланыстар, Қазақстан өсімдіктері, сирек түрлер және қорғау шаралары | 6 |
| Қайталау және қорытынды | Негізгі ұғымдарды жүйелеу, практикалық дағдыларды қорытындылау | 4 |
| Барлығы | 68 |
Бөлімдердің қысқаша мазмұны
Жасуша, ұлпа және микроскоп
Оқушылар микроскоптың негізгі бөліктерін, препарат дайындаудың қарапайым тәртібін және өсімдік жасушасының құрылымын қарастырады. Сабақта қауіпсіз жұмыс, бақылау нәтижесін суретпен белгілеу және ұлпа қызметін құрылысымен байланыстыру маңызды.
Өсімдік мүшелері
Тамыр мен өркен жүйесі мүшелердің жеке атауларын жаттаумен шектелмейді. Жоспарда тамырдың сіңіру қызметі, сабақтың тірек және тасымалдау қызметі, жапырақтың газ алмасуы, гүлдің көбеюдегі рөлі, жеміс пен тұқымның таралуы өзара байланыста беріледі.
Тіршілік үдерістері
Фотосинтез, тыныс алу және су буландыру үдерістерін салыстыру үшін тәжірибе, сызба және бақылау күнделігін қолдануға болады. Өсу мен даму тақырыбында жарық, су, температура және ауа жағдайларының тұқым өнуіне ықпалы зерттеледі.
Өсімдіктердің алуан түрлілігі
Негізгі топтар тіршілік ортасы, көбею тәсілі және құрылыс ерекшелігі бойынша салыстырылады. Даражарнақты және қосжарнақты өсімдіктерді ажырату кезінде тұқым, жапырақ жүйкеленуі, тамыр жүйесі және гүл белгілері бірге қарастырылады.
Бактериялар, саңырауқұлақтар және қыналар
Бөлімде пайдалы және зиянды ағзалардың рөлі теңгерімді түсіндіріледі. Тағамның бұзылуы, ашыту, топырақ түзілуі, аурудың алдын алу және жеке гигиена сияқты күнделікті мысалдар теорияны нақты жағдаймен байланыстырады.
Табиғи бірлестіктер
Оқушылар ағзалардың өзара байланысын, қоршаған орта факторларын және адам әрекетінің ықпалын талдайды. Қазақстанның өсімдік дүниесі мен сирек түрлерін зерттеу жергілікті материалды қолдануға және табиғатты қорғау шараларын негіздеуге мүмкіндік береді.
Практикалық және зертханалық жұмыстар
- Микроскопты қауіпсіз қолдану және уақытша препарат дайындау.
- Өсімдік жасушасын бақылау, суретін салу және негізгі бөліктерін белгілеу.
- Тамыр аймақтарын немесе сабақтың ішкі құрылысын үлгі арқылы зерттеу.
- Жапырақтың сыртқы құрылысын және жүйкелену типтерін салыстыру.
- Тұқымның өнуіне қажетті жағдайларды бақылау.
- Гүл құрылысын зерттеп, бөліктерінің қызметін түсіндіру.
- Даражарнақты және қосжарнақты өсімдіктер белгілерін анықтау.
- Мектеп ауласындағы өсімдік бірлестігіне шағын бақылау жүргізу.
Әр жұмыс үшін мақсат, құрал-жабдық, қауіпсіздік ережесі, орындалу реті, бақылау нәтижесі және қорытынды бөлек көрсетіледі. Егер тірі нысан немесе реактив қолданылса, оны дайындау және жою тәртібі алдын ала тексеріледі.
Күнтізбелік кестенің үлгісі
| № | Бөлім | Сабақ тақырыбы | Сағат | Мерзімі | Практикалық жұмыс | Ескерту |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Кіріспе | Биология және тірі табиғатты зерттеу | 1 | Мектеп кестесі бойынша | Бақылау сұрағын құру | Қолданыстағы бағдарламаға сәйкестендіру |
| 2 | Кіріспе | Зертханадағы қауіпсіздік және зерттеу әдістері | 1 | Мектеп кестесі бойынша | Қауіпсіздік алгоритмі | Нұсқаулықпен танысу |
| 3 | Жасуша | Микроскоптың құрылысы және қызметі | 1 | Мектеп кестесі бойынша | Микроскоппен жұмыс | Құралдың бар-жоғын тексеру |
Бағалау және жоспарды бейімдеу
Әр бөлімде терминдерді білу, нысанды анықтау, үдерісті түсіндіру және бақылау нәтижесін қорытындылау тең қамтылғаны дұрыс. Қысқа қалыптастырушы тапсырмалар суретті белгілеу, екі нысанды салыстыру, тәжірибе нәтижесін болжау немесе себеп-салдарды түсіндіру түрінде берілуі мүмкін.
- Сағат саны өзгерсе, тоқсандық шекаралар мен демалыс күндерін қайта есептеңіз.
- Оқулықтағы тарау реті бағдарлама логикасын өзгертпейтінін тексеріңіз.
- Зертханалық жұмысқа құрал жетпесе, қауіпсіз балама немесе демонстрация жоспарлаңыз.
- Жергілікті өсімдік түрлерін қолданғанда табиғатты қорғау талабын сақтаңыз.
- Оқу мақсаты мен бағалау тапсырмасы арасында тікелей байланыс болсын.
- Түзетілген күнді «Ескерту» бағанына енгізіп, бастапқы және нақты мерзімді шатастырмаңыз.
Архивтік КТЖ-ның құндылығы — бұрынғы курстың мазмұнын жүйелі түрде көрсетуінде. Оны дайын нормативтік құжат ретінде емес, қазіргі жұмыс жоспарын құрастыру кезінде салыстыруға және бейімдеуге болатын әдістемелік негіз ретінде қолданған дұрыс.
