ГЛАВНАЯ Образцы планов CОР и СОЧ | ЖБ ҚБ ЖБ Биология 8-сынып пәнінен тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы

ЖБ Биология 8-сынып пәнінен тоқсандық жиынтық бағалаудың спецификациясы

14699
0

ПОЛНЫЙ ВАРИАНТ:  

_____________________________________________

«Биология» пәнінен тоқсандық жиынтық бағалаудың
спецификациясы
8-сынып
ЖОБА
2
ЖОБА
Мазмұны
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты ………………………………………………………………………………….. 4
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар……………………………………………… 4
3. Күтілетін нәтижелер…………………………………………………………………………………………………………………… 4
4. Ойлау дағдыларының деңгейі …………………………………………………………………………………………………….. 4
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу……………. 5
6. Жиынтық бағалауды өткізу ережесі ……………………………………………………………………………………………. 5
7. Модерация және балл қою…………………………………………………………………………………………………………. 5
1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ ………………………………………………. 6
2-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ …………………………………………….. 13
3-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ …………………………………………….. 22
4-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ …………………………………………….. 33
3
ЖОБА
1. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының мазмұнына
сәйкес, оқушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларды анықтауға
бағытталған.
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу жоспарындағы тоқсан ішінде меңгеруге тиісті оқу
мақсаттарына жету деңгейін тексереді.
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар
Негізгі орта білім беру деңгейінің 7-9-сыныптарына арналған «Биология» пәнінен
жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
3. Күтілетін нәтижелер
Білім алушы:
● Қоршаған әлемді тану және ондағы өзінің орнын сезіну үшін ғылыми ұғымдар мен
терминдерді, заңдар мен заңдылықтарды пайдалана біледі, табиғаттағы процестердің себепсалдарлық байланыстарын анықтай алады;
● Табиғи құбылыстар мен процестердің, заңдар мен заңдылықтардың болмысын және
олардың түсініктемелерін ашу үшін тәжірибелік эксперименттік, зерттеушілік жұмыс
жүргізе біледі;
● Әлемнің ғылыми көрінісі туралы өз көзқарасын кеңейту үшін, жағдайларды бағалау және
белгілі шешім қабылдау үшін жаратылыстану-ғылыми білімнің ақпараттық-ұғымдық
аясында түсінігі болады, оларды пайдалана біледі;
● Конструктивті шешім қабылдау үшін қоршаған ортадағы өзгерістердің өзара байланысын,
адам әрекетінің экожүйеге тигізетін әсерін ажыратады, сондай-ақ табиғатты сақтау
қажеттілігін дәлелдейді;
● Экологиялық, техногенді және ақпараттық факторлар мен адамгершілік нормаларды ескере
отырып, қоршаған болмыспен өзара әрекеттесу үшін жаратылыстану-ғылыми білімін
көрсетеді.
4. Ойлау дағдыларының деңгейі
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Сипаттама
Ұсынылатын Қосымш
а
Білу және
түсіну
Нақты деректерді, терминдерді, әдістер мен тәсілдерді білу.
Ақпаратты дұрыс еске түсіру, болжау немесе түсіндіру арқылы пәнді
ұғатынын көрсете білу. Дәлелдемелер мен мысалдар келтіре отырып
алған біліммен бөлісу, түйінді ойды өз сөзімен айту.
Қолдану Әртүрлі мәнмәтіндер мен жағдайларда алған білімдерін және
ақпараттарды қолдану. Модельдеу мен конструкциялау арқылы өз
білімін көрсету.
Жоғары деңгей
дағдылары
Зерттелетін үдерістің құрамдас бөліктерін талдау арқылы ақпарат
немесе нәтижелер алу және оны түсіндіру.
Модель құру үшін алған білімдерін біртұтас біріктіру; нақты
үдерістерді сипаттайтын моделдерді түсіндіру; дереккөздерден
шығатын ой-пікірлерді қалыптастыру.
Ақпараттар, тәсілдер, қорытындылар, нәтижелердің тиімділігі немесе
анықтылығы туралы шешім шығару; Қолайлы әдіс-тәсілдерді және
стратегияларды таңдай білу.
Зерттеуді жоспарлау, жасау және нәтижені интерпретациялау.
4
ЖОБА
5. Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды
бөлу
Тоқсан Білу және түсіну Қолдану Жоғары деңгей
дағдылары I 30% 70% 0% II 5% 75% 20% III 30% 55% 15% IV 10% 70% 20%
Барлығы 19% 68% 14%
6. Жиынтық бағалауды өткізу ережесі
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау кезінде кабинетіңіздегі көмек ретінде қолдануға мүмкін
болатын кез келген көрнекі құралдарды (диаграммалар, кестелер, постерлер, плакаттар немесе
карталарды) жауып қойыңыз.
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталмас бұрын алғашқы бетінде жазылған нұсқауды
оқып, білім алушыларға жұмыстың орындалу ұзақтығын хабарлаңыз. Білім алушыларға
жұмыс барысында бір-бірімен сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз. Нұсқаулықпен
таныстырып болғаннан кейін білім алушыларға тоқсан бойынша жиынтық бағалау
басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға болатындығы туралы айтыңыз.
Білім алушылардың жұмысты өздігінен орындап жатқандығына, жұмысты орындау
барысында көмек беретін қосымша ресурстарды, мысалы: сөздіктер немесе калькуляторлар
(спецификацияда рұқсат берілген жағдайлардан басқа уақытта) пайдалануларына
мүмкіндіктерінің жоқ екендігіне көз жеткізіңіз. Олардың жұмыс уақытында бір-біріне
көмектесулеріне, көшіріп алуларына және сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз.
Білім алушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өшірудің орнына, қарындашпен сызып
қоюды ұсыныңыз.
Жұмыс барысында нұсқаулыққа немесе жұмыстың ұзақтығына қатысты білім алушылар
тарапынан қойылған сұрақтарға жауап беруге болады. Жекелеген білім алушыларға көмек
беруге негізделген кез келген ақпаратты оқуға, айтуға, өзгертіп айтуға немесе көрсетуге
тыйым салынады.
Тоқсандық жиынтық бағалаудың аяқталуына 5 минут уақыт қалғандығын үнемі хабарлап
отырыңыз.
Тоқсандық жиынтық бағалау аяқталғаннан кейін білім алушылардан жұмыстарын тоқтатып,
қалам/қарындаштарын партаның үстіне қоюларын өтініңіз.
7. Модерация және балл қою
Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация үдерісінде
бірыңғай балл қою кестесінен ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою
кестесіне сәйкес тексеру қажет.
5
ЖОБА
1-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
1-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы– 40 минут
Балл саны — 30
Тапсырма түрлері:
КДЖ— Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар.
ҚЖ— Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ —Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
Қысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
6
1 – тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларыны
ң деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсырма
түрі*
Орында
у
уақыты,
мин*
Балл
*
Бөлім
бойынш
а балл
Жасушалық
биология
8.4.2.2 Прокариот және эукариот жасушалардың
құрылысын салыстыру
Қолдану
2
1 ТЖ 4 3
4
8.4.2.1 Өсімдіктер мен жануарлардың ұлпаларын
классификациялау
Білу және
түсіну 2 ДЖТ 1 1
Молекулалық
биология
8.4.1.2 Көмірсулар мен липидтің құрылымы мен
биологиялық қызметтерін сипаттау
Білу және
түсіну
3
3 ҚЖ 4 3
4 ДЖТ 1 1 6
8.4.1.3 Нәруыздардың биологиялық құрылымы
мен қызметі Қолдану 5 ҚЖ 3 2
Тірі
ағзалардың көп
түрлілігі
8.1.1.1. Балдырлар, мүктер, қырықжапырақ
тәріздестер, ашық және жабық тұқымдыар
мысалында өсімдіктердің ерекшеліктерін
сипаттау
Білу және
түсіну
Қолдану
4
6 ҚЖ 4 3
7 ҚЖ 2 1 7
8.1.1.4 Буынаяқтылар мен хордалы жануарлар
кластарын ерекше белгілері бойынша тану
Білу және
түсіну
Қолдану
8 ҚЖ 2 2
9 ДЖТ 1 1
Қоректену
8.1.2.1 Омыртқасыз (жауынқұрт), күйіс
қайыратын (сиыр) жануарлар мен адамның ас
қорыту жүйесінің құрылысын салыстыру
Қолдану
6
10 ҚЖ 2 2
13
11 ҚЖ 3 2
8.1.2.2 Тістердің құрылысы, әртүрлі типтері мен
қызметтері арасындағы байланысты және тісті
күту ережелерін сипаттау
Жоғары деңгей
дағдылары
12 ТЖ 4 3
8.1.2.3 Адамның ас қорыту жүйесінің құрылысы
мен қызметтері арасындағы өзара байланысты
анықтау
Жоғары деңгей
дағдылары
13 ҚЖ 3 2
8.1.2.5 Адам ағзасындағы дәрумендердің
маңыздылығын сипаттау
Білу және
түсіну 14 ҚЖ 3 2
8.1.2.6 Құрамында дәрумендердің маңызды
мөлшері бар азық-түлік тізімін жасау
Білу және
түсіну
Қолдану
15 ҚЖ 3 2
БАРЛЫҒЫ: 15 15 40 30 30
Ескерту: * өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
ЖОБА
Мысал үлгілері және балл қою кестеcі
«Биология» пәнінен 1-тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары
1. Суретте прокариот және эукариот жасушалары берілген. (а) Эукариот жасушасын белгілеңіз. [1] (b) Эукариот жасушасының прокариот жасушасынан екі ерекшелігін көрсетіңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
2. Жануралар ұлпаларының типтерін көрсетіңіз.
А) эпителий, жүйке, бұлшықет және дәнекер
В) эпителий және тірек
С) өткізгіш және негізгі D) эпителий, жүйке, бұлшықет және тірек [1]
3. Көмірсулар мен липидтер тірі ағзаларының атқаратын негізгі үш биологиялық қызметін
атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [3]
4. Көмірсулар – ағзада көптеген қызмет атқарады. Берілген тізімнен энергия көзі болып
табылатын көмірсуды көрсетіңіз.
А) глюкоза
В) жасұнық
С) хитин D) крахмал [1]
8
ЖОБА
5. Нәруыз-молекулалары өте күрделі болатын аминқышқылдарынан құралған органикалық
зат. Олар организмде әртүрлі қызмет атқарады.
(a) Химиялық реакциялардың жүруін тездететін нәруызды атаңыз.
…………………………………………………………………………………………………………… [1] (b) Оттегін тасымалдау қызметін атқаратын нәруызды атаңыз.
…………………………………………………………………………………………………………… [1]
6. Суретте балдырлар, мүктер, қырықжапырақ тәріздестер, ашық және жабықтұқымдылар
мысалдары берілген. (a) Берілген мысалдардан ашықтұқымды өсімдікті көрсетіңіз.
a b c d e [1] (b)Ашықтұқымды өсімдіктердің балдырлар, мүктер, қырықжапырақ тәріздестер және
жабықтұқымдылармен ұқсастықтарын сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
7. Балдырлар құрылысындағы ерекшелікті атаңыз.
А) ұлпалардың пайда болуы
В) өткізгіш шоқтардың дамуы
С) талломның болуы D) қауашақтың болуы [1]
8. Қоңыз бен өрмекші төмендегі суретте берілген.
9
ЖОБА
Суретте берілген жануарлардың буынаяқтылар немесе хордалыларға жататынын анықтаңыз.
Жауабыңызды түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
9. Хордалы жануарлардың ерекшеліктерін атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
10. Күйіс қайыратын (сиыр) жануардың қарынының құрылысы суретте берілген. (a) Қарындағы тағамның қозғалысын бағдаршамен көрсетіңіз. [1] (b) Қарын құрылысын атаңыз және маңызын сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
11. Oмыртқасыз (жауынқұрт), күйіс қайыратын (сиыр) жануарлар мен адамның ас қорыту
жүйесінің құрылысындағы айырмашылықтың себебін түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
10
ЖОБА
12. Тістердің әртүрлі типтері төмендегі суретте берілген. (а) Суреттен күрек тісті белгілеңіз. [1] (b) Күрек тістің қызметін сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
13. Адамда ас қорыту өнімдері ащы ішекте сіңіріледі. Ас қорыту өнімдерін сіңіруде ащы
ішектің құрылысы оның атқаратын қызметімен қалай байланысқанын сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
14. Aдам ағзасындағы дәрумендердің маңыздылығын сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
15. Цинга ауруымен ауратын адам тағамының құрамында қандай дәрумен болуы шарт?
Қандай тағамның құрамында көп болады? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
11
ЖОБА
Балл қою кестесі
№ Жауаптары Балл Қосымша ақпарат
1. B
Ядросы бар/
Хромосома ядрода
111
2. А 1
3. Энергетикалық
Құрылымдық
Қор заты
111
4. A 1
5. Фермент
Гемоглобин
11
6. D
Фотосинтез/ гаметофит-спорофит/ пластидтер/
автотофтар/ өсімдіктер патшалығы
111
Кез келген екі жауап
қабылданады.
7. С 1
8. Буынаяқтылар
Аяқтары бунақтардан тұрады
11
9. Ішкі қаңқа/ омыртқа жотасы/эндоскелет 1
10. (a)
(b) 4 камералы/таз қарын, қатпаршақ, жұмыршақ,
ұлтабар/
өсімдік текті/ целлюлоза азықтың қорытылуын
қамтамасыз етеді
1 1 1
Бағдаршамен
тағамның қозғалысын
дұрыс көрсеткені
үшін.
Қарынның бөліктерін
атағаны үшін. (1 балл)
11. Қоректік зaттары
Қорегінің құрамы және қорытылу уақытының
әртүрлі болуы
11
12. a)
b) Тамақты кесу/үзу қызметін атқарады
1 1
Күрек тісті белгілегені
үшін.
13. Астың көп мөлшерде сіңірілуін қамтамасыз ету
үшін-ұзын/ бүрлердің көп болуы/ қан
тамырлардың көп болуы/беттік ауданның ұлғаюы
1 1
Кез-келген екі дұрыс
жауап қабылданады.
14. зат алмасудың бірқалыпты болуы
иммунитетті нығайту
гуморальды реттелуге қатысады
111
Кез-келген мағыналас
жауаптар қабылданады
нақты мысалдар
қабылданады
15. С/ аскорбин қышқылы
итмұрын/цитрус өнімдірі/ орамжапырақ/қарақат/
сиыр бауыры/ бұрыш/ аскөк және т.б
1 Кез-келген екі дұрыс
жауап қабылданады
Жалпы балл 30
12
ЖОБА
2-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
2-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы– 40
Балл саны — 30
Тапсырма түрлері:
КДЖ— Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар.
ҚЖ— Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ —Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
Қысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
13
ЖОБА
2-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім
Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсыр
ма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл*
Бөлім
бойынша
балл
Заттардың
тасымалдан
уы
8.1.3.5 Лимфа жүйесін және қан, ұлпа
сұйықтығы мен лимфа арасындағы өзара
байланысты сипаттау
Қолдану
11
1 ҚЖ/ТЖ 3 2
24
8.1.3.1 Қан құрамы мен қызметін
сипаттау
Білу және түсіну 2 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.3.2 Дайын микропрепараттар арқылы
әртүрлі ағзалардың қан жасушаларының
құрылыс ерекшеліктерін зерттеу
Жоғары деңгей
дағдылары
3 ҚЖ/ТЖ 2 3
8.1.3.3Лейкоциттердің түрлі типтерінің
қызметтерін сипаттау Қолдану 4 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.3.4 Гуморальдық және жасушалық
иммунитетті салыстыру Қолдану 5 ҚЖ/ТЖ 3 3
8.4.3.1 Қарапайымдылар,
саңырауқұлақтар, бактериялар мен
вирустар қоздыратынмен туындайтын
аурулардың ерекшеліктерін сипаттау
және алдын алу шараларын сипаттау
Білу және түсіну 6 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.3.6 Аурудың алдын алудағы
вакцинацияның рөлін бағалау
Жоғары деңгей
дағдылары
7 ҚЖ/ТЖ 3 3
8.1.3.7 Агглютинация және резусконфликт механизмдерін түсіндіру Білу және түсіну 8 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.3.8 Жануарлар жүрегінің құрылысы
мен қантамырлар жүйелерінің маңызын
сипаттау
Қолдану 9 ҚЖ/ТЖ 3 3
8.1.3.9 Қантамыр қабырғасының
құрылысы мен олардың қызметі
арасындағы байланысты орнату
Қолдану 10 ҚЖ/ТЖ 3 3
8.1.3.11 Дене жаттығуларының жүрек
жұмысына әсерін зерттеу Қолдану 11 ҚЖ/ТЖ 3 3
Тыныс алу 8.1.4.1 Өкпе мен ұлпадағы газалмасу
механизмдерін сипаттау Қолдану 12 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.4.2 Тыныс алу және тыныс шығару Білу және түсіну 13 ДЖТ/ҚЖ 1 1
14
ЖОБА
механизмін түсіндіру
4
6
8.1.4.3 Өкпенің тіршілік сыйымдылығын
анықтау және қалыпты жағдайдағы және
дененің физикалық жүктемесі кезіндегі
тыныс алудың минуттық көлемін
анықтау
Білу және түсіну
Жоғары деңгей
дағдылары
14 ҚЖ/ТЖ 1 1
15 ҚЖ/ТЖ 3 3
БАРЛЫҒЫ: 15 15 40 30 30
Ескерту: * өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
15
ЖОБА
Мысал үлгілері және балл қою кестесі
«Биология» пәнінен 2-тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары
1. Адам ағзасының ішкі ортасы мен оның компоненттері арасындағы сәйкестікті анықтаңыз.
ІШКІ ОРТА КОМПОНЕНТТЕРІ АҒЗА ІШКІ ОРТАСЫ A) қан плазмасынан түзіледі
Б) ағза жасушаларын қоршайды B) антиденелермен фагоциттердің көп мөлшері
Г) қанға нәруыз, су және тұздарды қайтарады
Д) плазма және қан жасушаларынан тұрады
Е) тромб түзуге қабілетті 1) қан
2) лимфа 3) жасуша аралық сұйықтық 1……………………………… 2……………………………… 3…………………………….. [3]
2. Қанның формалық элементтерінің түзілетін орнын көрсетіңіз. A) бүйректе және сүйек майында B) лимфа түйіндері, сүйек кемігі және тимуста C) көкбауыр мен аралас секреция бездерінде D) тек лимфа түйіндерінде [1]
3. Суретте микроскоппен көрінген бақа мен адам қан жасушалары бейнеленген.
Бақа қаны жасушалары Адам қаны жасушалары (a) Бақа мен адам қан жасушаларының айырмашылығы неде? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Кімнің қаны көп оттегін тасымалдайды? Жауабыңызды түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
4. Лейкоциттер қайда қатысады? A) жасушалық және гуморальды иммунитетте B) жасушалық иммунитет реакцияларында C) фагоцитозда D) гуморальды иммунитетте [1]
16
ЖОБА
5. Сызбадағы бос орындарды толтырыңыз. [3]
6. Саңырауқұлақтар, қарапайымдар, бактериялар және вирустар арқылы берілетін
аурулардың алдын алу жолыдарын ұсыныңыз. A) қолды сабынмен жуу B) ауру адамға маска кигізу C) вакцинация D) ауру адаммен қарым қатынасты шектеу [1]
7. Вакцина әлсіз немесе өлген микроағзалардан немесе олардың тіршілік әрекетінің
өнімдерінен дайындалады. Әр жаста вакцина алған адамдар неге инфекциялық аурулармен
ауырмайды? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [3]
8. Резусконфликт терминіне анықтама бер. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
9. Қанайналым-қанның ағзадағы қозғалысы.
17
ЖОБА
(а) Қан айналым жүйесінің типтерін атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Суретте берілген жануарлардың қан айналым жүйесінің ерекшелігін сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
10. Суретте қан тамырлары берілген. (а) Суретте вена қантамырын белгілеп көрсетіңіз. [1] (b) Артерия қан тамырының құрылыс ерекшелігі мен қызметін сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
11. Адам дене жаттығуларын жасағанда жүрек соғуы жиілейді. Жаттығу барысындағы жүрек
жұмысын сипаттаңыз және түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [3]
18
ЖОБА
12. Өкпелік тыныс алумен ұлпалық тынысалудың бір айырмашылығын көрсетіңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
13 Қандағы СО2 концентрациясының ұлғаюынан бастап адамдағы қалыпты тыныс алу мен
тыныс шығару дұрыс реттілігін жазыңыз. 1) көкет жырылуы 2) оттегінің концентрациясы артуы
3) СО2 концентрациясы артуы 4) сопақша мидағы хеморецепторлар тітіркенуі 5) тыныс шығару 6) көкет босаңсуы ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
14. ӨТС-өкпенің тіршілік сиымдылығы дегеніміз не? ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
15. Арнайы дене жаттығу бағдарламасымен жұмыс жасайтын адамның өкпесінің тіршілік
сыйымдылығы(ӨТС) өлшенді. Бұл адамның өкпесінің тіршілік сыйымдылығын 60 күн бойы
өлшеді. Нәтижесі төмендегі кестеде берліген. (a) Өлшемдерді пайдаланып, график сызыңыз.
Өлшемдер
Күн ӨТС 0 4800 10 4840 20 4890 30 4930 40 4980 50 5180 60 5260 [2] (b) Бақылау барысында адамның өкпесінің тіршілік сыйымдылығында қандай өзгеріс болды?
Жауабыңызды түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
19
ЖОБА
Балл қою кестесі
Сұрақ Жауап Балл Қосымша
ақпарат 1 1-Д, Е; 2- В, Г; 3- А, Б 111 2 В 1 3 (а) Бақада- ядро бар, адамда- ядро жоқ 1 (b) Адамда- көп, екі жақты қысыңқы, өте ұсақ 1 4 А 1 5 1 Антигеннің В лимфоцитпен байланысуы
2 Антигендерді антидене көмегімен белсенді емес кешенмен
байланыстыру
3 Иммунды реакция аумағына макрофагтарды тарту 111 6 С 1 7 Инфекциялы ауруларға иммунитетті қалыптастыру
Вакцинада ауру тудырғыш микроағзалардың белсенсіз
жасушалары болады
Лейкоциттер белсендіреді 11 1 8 теріс резусты ана мен оң резусты ұрық арасында пайда болады. 1 9 (а) А — ашық, В- тұйық (b) Тұйық қанайналым жүйесінде жүректен мүшелерге,
ұлпаларға қан тамырлар арқылы таралады
Қан тамырлар арқылы жүрекке қайтып келеді
Ашық қанайналым жүйесі қан қысымы төмен, мүшелер мен
ұлпаларға қанның таралкуы бір келкі емес
Жүрекке қайтып оралуы өте баяу 1 11
Кез
келген
екі жауап 10 (a) (b)Жүректен шығатын қантамырлар
Қабырғалары үш қабатты \Қабат қалыңдықтары әр түрлі. Ортаңғы қабат өте қалың
Жоғары қысымды көтере алады 1 1 1
Кезкелген
екі дұрыс
жауап 11 Денежаттығуыбарысындаағзадаоттегінесұранысжоғарлайды
Жүректіңшарттырефлекторлыққызметіартады
Бұлшықеттердіқанменқамтамасызетуартады 111 12 Өкпелік: ауа мен қан арасындағы газалмасу; Ұлпалық: қан мен
ұлпа жасушалары арасындағы газ алмасу 1 13 3 4 6 2 1 5 1 14 ішке дем толық тартқаннан кейін тыныс жолдарынан толығымен
шығатын ауа көлемін 1
20
ЖОБА 15 (а)Х- күн, У-ӨТС (b)Тыныс алу жүйесінің функционалдық мүмкіндіктерінің
көрсеткіші.
Жоғарғы ӨТС өкпенің функционалдық жағдайының көрсеткіші.
ӨТС ағзаның күйіне тікелей байланысьы. 1 11
Кез
келген
бір
дұрыс
жауап
Жалпы балл 30
21
ЖОБА
3-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
3-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы– 40 минут
Балл саны — 30
Тапсырма түрлері:
КДЖ— Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар.
ҚЖ— Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ —Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
Қысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
22
ЖОБА
3-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсырма
саны*
Тапсырма
№*
Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл*
Бөлім
бойынша
балл
Бөліп шығару
8.1.5.1 Адамның зәр шығару жүйесі
мүшелерінің құрылысы мен қызметін
сипаттау
Білу және түсіну
3
1 ДЖТ/ҚЖ
1
1
5
8.1.5.2 Бүйректің құрылымдық
бөліктерін танып білу Білу және түсіну 2 ДЖТ/ҚЖ
1
1
8.1.5.3 Терінің құрылысы мен оның
бөліп шығарудағы маңызын сипаттау Қолдану
3 ҚЖ/ТЖ
3
2
8.1.5.4 Тері ауруларының алдын алу
шараларын түсіндіру Қолдану
Қозғалыс.
Биофизика
8.1.6.1 Тірек-қимыл жүйесінің
қызметтерін сипаттау Білу және түсіну
7
4 ДЖТ/ҚЖ
1
1
13
8.1.6.2 Сүйектің химиялық құрамын,
макро және микроскопиялық
құрылысын зерттеу
Қолдану 5 ҚЖ/ТЖ
3
4
8.1.6.3 — сүйектердің байланыс
түрлерін салыстыру
Қолдану 6 ҚЖ/ТЖ
2
8.1.6.4 Буынның әртүрлі типтерінің 2
құрылысы және олардың
қызметтерінің арасында байланыс
орнату
8.1.6.5 Бұлшықет ұлпасының түрлері
мен олардың қызметтерін сипаттау
Қолдану
Білу және түсіну 7 ДЖТ/ҚЖ
2
2
8.1.6.6 Адам бұлшық еттерінің
құрылысы мен бұлшықет топтарын
оқып тану
23
ЖОБА
8.1.6.7 Гиподинамия салдарын атау Білу және түсіну 8 ДЖТ/ҚЖ
1
1
8.1.6.8 Сымбаттың бұзылуы және
жалпақ жалпақтабандылықтың пайда
болу себептерін анықтау
Білу және түсіну 9 ДЖТ/ҚЖ
1
1
8.4.4.1 Тік жүруге байланысты адам
қозғалуының биомеханикалық
ерекшеліктерін зерттеу
Жоғары деңгей
дағдылары
10 ҚЖ/ТЖ
3
2
Координация
және реттелу
8.1.7.1 Көруді қабылдаудың
ерекшеліктерін зерттеу және көру
гигиенасы ережесін сипаттау
Қолдану
5
11 ҚЖ/ТЖ
4
6
12
8.1.7.2 Дыбысты қабылдау
ерекшеліктерін зерттеу және есту
гигиенасының ережелерін сипаттау
Қолдану
8.1.7.3 Көру және есту
рецепторларының құрылымы мен
қызметтерін сәйкестендіру
Қолдану
8.1.7.4 Эндокринді, экзокринді және
аралас бездердің орналасқан жерлерін
анықтау
Білу және түсіну 12 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.1.7.5 Бездердің негізгі қызметтерін
түсіндіру Қолдану
13
ҚЖ/ТЖ
2
2
8.1.7.6 Эндокриндік бездер қызметінің
бұзылуынан туындаған ауруларды
атау
Білу және түсіну ДЖТ/ҚЖ
1
1
8.1.7.7 Терінің сезімталдығын зерттеу Жоғары деңгей
дағдылары
14 ҚЖ/ТЖ
2
2
8.1.7.8 Жылықанды жануарлардың
дене температураны сақтаудағы
терінің рөлін сипаттау
Қолдану 15 ҚЖ/ТЖ
2
1
БАРЛЫҒЫ: 15 40 30 30
Ескерту: * өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
24
ЖОБА
Мысал үлгілері және балл қою кестеcі
«Биология» пәнінен 3-тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары
1. Зәрдің түзілуі жүрілетін мүшені көрсетіңіз.
А) 1
В) 2
С) 3 D) 4 [1]
2. Бүйректe түзілген зәр жинақталып несепағарға өтетін бөлігін суретте сызықпен белгілеңіз. [1]
25
ЖОБА
3. Суретте терінің ішкі құрылысы берілген.
(а) Терінің А әрпімен белгіленген құрылымының қызметін түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Терінің осы құрылымында саңырауқұлақтың әсерінен туындайтын аурудың негзгі бір
белгісін жазыңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
4. Тірек-қимыл жүйесінің қызметін таңдаңыз.
А) Тітіркендіргіштерге жауап қайтару
В) Ағзаны химиялық заттардан қорғау
С) Қозғалыс және мүшелердің бекінуі D) Қоректік заттарды тасымалдау [1]
5. Сүйек ағзада тірек қызметін атқарады.
(а) Қартайған сайын адамның сүйегі морт сыңғыш болып келуінің себебін түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
26
ЖОБА (b) Ортан жілік сүйегінің қай бөлігінде қызыл және қай бөлігінде сары кемік майы
болатындығын жазыңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
6. Тоқпан жілік пен жауырынның арасындағы байланыс түрі мен буын түрін анықтаңыз. (a) Байланыс түрі ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Буын түрі ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
7. Суретте бірыңғай салалы бұлшықет ұлпасын анықтап, адам ағзасындағы орналасуын
сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
8. Гиподинамияның себептерін анықтаңыз.
А) Нәруыздың жетіспеушілігі B) Ұялы телефоннан шашыраған сәулелер C) Белсенді қимылдың жетіспеушілігі D) Омыртқа жотасының қисаюы [1]
9. Оқушы төмендегі сызба көмегімен сыныптағы оқушылардың аяқ іздеріне өлшеулер
жүргізген. Нәтижесінде сыныпта 37% оқушыларда жалпақтабандылықтың бар екендігі
анықталды.
27
ЖОБА
Жалпақтабандылықтан сақтанудың бір шарасын ұсыныңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
10. Төменде берілген суретті пайдаланып, бос орынға табан буынындағы рычагтық жүйенің
сызбасында тірек, жүктеме, күш нүктелерін көрсетіңіз. [2]
11. Көру және есту рецепторларының орналасқан орны қандай сандармен белгіленгенін
төмендегі суреттерде белгілеңіз. [2]
(а) Көру және есту рецепторларының қызметіндегі ерекшеліктерді атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
28
ЖОБА (b) Көру және есту мүшелерінің қызметін сақтау үшін гигиеналық шараларды сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
12. Адреналин гормонын бөлетін без қай санмен белгіленген? A) 5 B) 7 C) 3 D) 4 [1]
13. Ұйқы безі аралас секреция безі болып табылады.
(а) Ұйқы безінің қызметтерін түсіндіріңіз.
Ішкі секрециялық ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
Сыртқы секрециялық ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Осы бездің жұмысы бұзылғанда туындайтын ауруды атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
29
ЖОБА
14. Суретте берілген мысалдарды пайдаланып, тері қызметінің ағза үшін маңызын
түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
15. Ақ аю жылықанды жануар. Арктикалық суықта оның дене температурасы тұрақты
сақталады.
Оның терісінің дене температурасын тұрақты ұстауға көмектесетін екі ерекшелігін атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
30
ЖОБА
Балл қою кестесі
№ Жауаптары
Балл Қосымша
ақпарат 1 А 1 2 Бүйрек астаушасы көрсетіледі 1 3 (а) — Бұл эпидермис қабаты — тері химиялық заттар, температураның әсерінен,
микробтан қорғайды (b)
Пигментті дақтардың пайда болуы 11
1 балл
құрылымды
дұрыс
атағаны үшін
беріледі
Кез келген
дұрыс аталған
қызмет түрі
қабылданады 4 С 1 5 (а) Себебі органикалық заттың мөлшері азайып
минералды заттардың үлесі артады/сүйек серпімділік
қасиетін жоғалтады (b) Ортан жілік сүйегінің ең ортасындағы ішкі
қуысында жілік май/ сары кемік май
Екі басындағы борпылдақ қабатта қызыл кемік май
болады 1 1 1 1 6 (а) Қозғалмалы байланыс/буын арқылы
байланысқандықтан қозғалмалы (b) Шартәрізді буын 1 1 7 b-бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы
ішкі мүшелерді астарлайды, қан тамырының
қабырғасында кездеседі 1 1 8 С 1 9 жалаң аяқ жүру
аяқтың ұшымен жүру
табанды ішке қарай басып жүру
табанды сыртқа қарай басып жүру 1 Кез келген бір
жауап
қабылданады 10 — 1 1
31
ЖОБА 11 (а) көз – 5
құлақ- 3 (b) — Есту және көру мүшелері түрлі микробтың
енуінен сақтау — салқын тигізбеу/ кір қолмен шұқымау/ баспа сияқты
жұқпалы ауруларды асқындырмай дер кезінде
емдету/әр мүшені уақтылы жуып, күтім жасау 111 11
Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
Жауаптың
басқадай
нұсқалары
болуы да
мүмкін 12 A 1 13 (a) Ішкі секрециялық: Инсулин гормонын бөледі/
қандағы қант мөлшерін реттейді
Сыртқы секрециялық: ұлтабарға панкреатин сөлін бөлу (b) Қант диабеті/сусамыр 111 14 — терінің сезімталдығы — теріде көптеген рецепторлар болады/олар қоршаған
ортаның әртүрлі
тітіркендіргіштеріне/температура/ортадағы
жағдайлардың өзгерістеріне жауап қайтарады — ағзаның сыртқы ортаға бейімделуіне, қорғануына
көмектеседі 11
Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады 15 — майланған қалың жүні су жұқтырмайды — жүнінің тығыз әрі ұзын болуы жылуды сақтауға
көмектеседі — тері астындағы 10-15см қалың май қабаты оқшаулау
арқылы жылуды шашыратпайды 2 Кез келген
екі дұрыс
жауап
қабылданад
ы
Жалпы балл 30
32
ЖОБА
4-ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
4-тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы– 40 минут
Балл саны — 30
Тапсырма түрлері:
КДЖ— Көп дұрыс жауапты таңдауды қажет ететін тапсырмалар.
ҚЖ— Қысқа жауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ —Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
Қысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
33
ЖОБА
4 – тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім Тексерілетін мақсат Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Тапсы
рма
саны*
Тапсырм
а №*
Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
Балл* Бөлім
бойынша
балл
Көбею 8.2.2.1 Тірі ағзалардың тіршілік
әрекетіндегі митоз бен мейоздың
маңызын түсіндіру
Білу және түсіну 4 1 ДЖТ/ҚЖ 1 1 6
8.2.1.1 Жануарлардың көбею
тәсілдерін салыстыру
Қолдану 2 ДЖТ/ҚЖ 1 1
8.2.1.2 Мүктер мен
қырықжапырақтардың
мысалдарында жынысты және
жыныссыз ұрпақтарының
ерекшеліктерін түсіндіру
Қолдану 3 ҚЖ/ТЖ 3 2
8.2.1.3 Ашықтұқымды және
жабықтұқымды өсімдіктердің
тіршілік циклінің ерекшеліктерін
түсіндіру
Қолдану 4 ҚЖ/ТЖ 3 2
Өсу және
даму
8.2.3.1 Эмбрионалдық даму
кезеңдерін сипаттау
Қолдану 1 5 ДЖТ/ҚЖ 5 3 3
8.2.3.2 Әртүрлі ұрық
жапырақшаларынан қалыптасатын
ұлпалар мен мүшелердің
дифференциялануын сипаттау
Қолдану
Тұқым
қуалаушылық
пен
өзгергіштік
заңдылықтары
8.2.4.1 Тұқым қуалаушылық пен
өзгергіштіктің эволюциядағы рөлін
дәйектеу
Жоғары деңгей
дағдылары 2 6 ҚЖ/ТЖ 5 4 6
8.2.4.2 Ағзалар селекциясы үшін
қолдан сұрыптаудың маңызын
сипаттау
8.2.4.4 Маңызды мәдени өсімдіктер
іріктемелері мен үй жануарлары
қолтұқымын сипаттау
Қолдану 7 ДЖТ/ҚЖ 2 2
34
ЖОБА
Биосфера,
экожүйе,
популяция
8.3.1.1 Экожүйелердің жалпы
құрылымының сызбасын жасау
Қолдану 5 8 ҚЖ/ТЖ 5 3 10
8.3.1.2 Су және құрлық экожүйелерін
салыстыру
Қолдану
8.3.1.3 Популяцияның негізгі
қасиеттерін және құрылымдық
ерекшеліктерін сипаттау
Қолдану 9 ДЖТ/ҚЖ 1 1 8.3.1.4 Ағзалардың тіршілікке
қабілеттілігінің әртүрлі тәсілдерін
зерттеу
Жоғары деңгей
дағдылары 10 ҚЖ/ТЖ 3 2
8.3.1.6 Тірі ағзалардың өзара қарымқатынас түрлерін сипаттау
Қолдану 11 ҚЖ/ТЖ 2 2 8.3.1.7 Тірі ағзалардың қоршаған
ортаның өзгермелі жағдайларына
бейімделу механизмдерін түсіндіру
Қолдану 12 ҚЖ/ТЖ 3 2
Адам
қызметінің
қоршаған
ортаға әсері
8.3.2.1 Биологиялық әртүрлілікті
сақтаудың және қолдауды
қажеттіктің себептерін негіздеу
Жоғары деңгей
дағдылары 3 13
ҚЖ/ТЖ 3 2 5 8.3.2.2 Дүниежүзілік Тұқым қорының
маңызын бағалау
Жоғары деңгей
дағдылары 14 ҚЖ/ТЖ 2 2 8.3.2.3 Қазақстан аумағындағы
экологиялық проблемалардың
туындау себептері мен оларды шешу
жолдарын түсіндіру
Қолдану 15 ҚЖ/ТЖ 1 1
БАРЛЫҒЫ: 15 40 30 30
Ескерту: * өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер
35
ЖОБА
Мысал үлгілері және балл қою кестесі
«Биология» пәнінен 4-тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары 1.Тірі ағзалардың тіршілік әрекетіндегі митоз бен мейоздың биологиялық маңызы
мысалдарының дұрыс қатарын анықтаңыз.
Вегетативті көбею Жынысты көбею Гаплоидты
хромосомалар
Диплоидты
хромосомалар A митоз мейоз мейоз митоз B митоз мейоз митоз мейоз C митоз митоз мейоз мейоз D мейоз митоз митоз мейоз [1] 2. Кестеде берілген ағзалар мен олардың көбею әдістерін сәйкестендіріңіз.
Ағза Көбею әдісі 1 Гидра А Фрагментация 2 Жауынқұрт В Екіге бөліну 3 Кәдімгі амеба С Жынысты жолмен 4 Үй қояндары D Бүршіктену
А) 1-A, 2- B, 3-C, 4-D
В) 1-B, 2-A, 3-D, 4-C
С) 1-D, 2- A, 3-B, 4-C D) 1-D, 2- B, 3-A, 4-C [1] 3.Суретінде жасыл мүктің даму циклі көрсетілген. (i) Жасыл мүктің тіршілік циклінің басым сатысын атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (ii) Мүктің тіршілік цикліндегі В әріпімен көрсетілген сатыны атаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
36
ЖОБА
4. Сызбада ашық тұқымды өсімдіктердің тіршілік циклі бейнеленген.
Сызбада А және В әріптерімен көрсетілген бос орындарды толтырыңыз. [2]
5. Суретте ағзалардың ұрықтық даму кезеңдері көрсетілген.
(а) Ағзалардың ұрықтық даму кезіндерін ретімен жазыңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1] (b) Суретте берілген ұрықтық даму кезіңін атап, ерекшелігін сипаттаңыз. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
6. Суретте Галапагосс аралдарында мекен ететін әртүрлі тұмсықтары бар шымшықтар
көрсетілген.
37
ЖОБА
(і) Суреттегі І және ІІІ шымшықтардың қорек түрлерін анықтаңыз. ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
(іі) Егерде адам І және ІІІ шымшықтарға жемістің жұмсақ шырынымен қоректенетіндей
жағдай жасаса тұмсық пішіндері қалай өзгеруі мүмкін? …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
(ііі) Адамның іс- әрекеті арқылы жүзеге асырылатын сұрыптау түрін атаңыз. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
7. Қазіргі кезде жабайы алма ағашын сұрыптау арқылы алманың бірнеше іріктемелері
алынған. Сұрыптау жүргізудің негізгі мақсаттарын ұсыныңыз. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… [2]
8. Тірі ағзалардың өзара әрекеттесуі және қоршаған ортаның абиотикалық элементтеріэкожүйені құрайды. Су және құрлық экожүйелерінің абиотикалық факторларындағы
ұқсастықтары мен айырмашылықтарын сипаттаңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [3]
38
ЖОБА
9. Популяция терминіне анықтама беріңіз. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
10. Арыстандарды тірі қалуға бейімділігі бойынша К-страгиясына жатқызуға болады.
Арыстанның стратегиясының артықшылығы мен кемшілігін түсіндіріңіз. ………………………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………..………. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
11. Қоян популяциясының санының өзгеруі төменде графикте берілген.
(а) Қоян популяциясы өзгеруін ескере отырып, графикте түлкі санының өзгеруін сызып
көрсетіңіз. [1] (b)Популяциядағы дарақтар санының өзгерісі себебін түсіндіріңіз .………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… [1]
12. Кәдімігі жантақ (Бұршақ тұқымдасы) – Қазақстанның шөл және шөлейтті аймақтарында
кездеседі.
39
ЖОБА
Жантақ өсімдігінің тіршілік ортасына бейімделу жолдарын түсіндіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………….…. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………….………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
13. Айрықша қорғауды қажет ететін, мысалы қар барысы, ақбөкен түрлерін сақтаудың
маңыздылығына екі дәлел келтіріңіз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………….…. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………….………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
14. Норвегиядағы Шпицберген аралында Дүниежүзілік Тұқым қорыны ұйымдастырылған.
Осындай масштабты жобаны ұйымдастырудың себебі неде? ……………………………………………………………………………………………………………………………………….…. …………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………….………….. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [2]
15. Үлкен қалалар мен өнеркәсіп орталықтарында ауа ластануының алдын алу шарасын
ұсыныңыз. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………. [1]
40
ЖОБА
Балл қою кестесі
Тапсырма № Жауап Балл Қосымша
ақпарат 1 А 1 2 С 1 3 (і) гаметофит
(іі) В – жыныссыз ұрпағы/спорофит 11 4 (і) А-аналық жасуша
В-тұқым 11 5 (а) Бластула – Гаструла— Нейрула (b) Нейрула/ үш қабатты ұрық/
Ұрықтың қабаттардың әрқайсысынан белгілі
мүшелер қалыптасады/ үш ұрық жапырақшасынан
әртүрлі мүшелер дамиды/ мысалы мезодермадан
қан, жүрек дамыса/энтодермадан өкпе,
ас қорыту жүйесі дамиды 111
Кез-келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
Жауаптың
басқаша
мысалдары
болуы мүмкін 6 (і) І – тұқыммен
ІІІ- ағаш діңінің ішіндегі жәндіктермен
(іі) Онда ІІ шымшықтың тұмсығындай пішінге
келеді
(ііі) Қолдан сұрыптау/селекция 1111 7 келешекте қолдану мүмкіндігі мыс: медициналық/
жемістердің басқа түрлерін өсіру
елдің мәдени мұрасының бір бөлігі
биоалуантүрлілікті сақтау
тамақ тізбегі/торының бұзылмауын болдырмайтын
алдын алу шаралары 1 1
Осымен
қоректенетін
түрлердің саны
азайып/жоғалы
п ия қырылып
қалуы мүмкін
қабылданады
өсімдіктерден
дәрі табылуы
мүмкін
қабылданады 8 күн энергиясы
топырақ
су
ауа ылғалдығы
температура 111
Кез-келген үш
дұрыс жауап
қабылданады 9 белгілі бір ареалда генетикалық жүйе түзетін, бір
түрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі
жаңғыртып отыратын ағзалар тобы 1 10 артықшылық – бәсекеге қабілетті
ұзақ уақыт аралығында үздіксіз тіршілік ете алады
қоршаған орта жағдайы тұрақты
кемшілік – ірі көлемді
баяу дамиды
аз ұрпақ береді 11
Мағынасы
бойынша ұқсас
кез-келген
жауаптар
қабылданады.
41
ЖОБА 11 (а) (b)
Бәсекелестік: жыртқыш-жемтік 11 12 тікенекке айналған жапырақтар
балауызды кутикуласы бар сабақ жапырақтар
ұзын кіндік тамыр жүйесі тереңге тарамдалған 1 1
Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады 13 Экожүйенің тұрақтылығын сақтау
Экожүйедегі трофикалық деңгейлердің бұзылуы
болдырмау
Тірі ағзалардың сирек кездесетін түрлерін қорғауға алу
Адам іс-әрекетінің салдарын жою 1 1
Кез келген 2
дұрыс жауап
қабылданады 14 Жойылып бара жатқан өсімдік түрлерін сақтап қалу
немесе катаклизмдерден кейін қолдану
Экожүйені сақтап қалу 11 15 Биоотын
көгалдандыру
экологиялық сауаттылық
технологияны жетілдіру 1
Жалпы балл 30
42

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Пожалуйста, введите свой комментарий!
Пожалуйста, введите ваше имя здесь