ГЛАВНАЯ Образцы планов CОР и СОЧ | ЖБ ҚБ ЖБ География 7-сынып Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар

ЖБ География 7-сынып Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстар

68
0

Жиынтық бағалауға арналған
әдістемелік ұсыныстар
География
7-сынып
Әдістемелік ұсыныстар 7-сынып білім алушыларына «География» пәні бойынша
жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізу үшін мұғалімге көмек құралы
ретінде құрастырылған. Әдістемелік ұсыныстар «География» пәні бойынша оқу
бағдарламасы негізінде дайындалған.
Бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім
алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға
мүмкіндік береді.
Әдістемелік ұсыныстарда бөлім/ортақ тақырып бойынша жиынтық бағалауды өткізуге
арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Сондай-ақ,
жинақта білім алушылардың оқу жетістіктерінің мүмкін деңгейлері (рубрикалар)
сипатталған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныстар түрінде берілген.
Әдістемелік ұсыныстар негізгі сынып мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру
бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне
және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.
Әдістемелік ұсыныстарды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді
ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейнематериалдар) қолданылды.
2
Мазмұны
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР …………. 4
«Географияны зерттеу тәсілдері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ………………………………. 4
«Картография және географиялық деректер базасы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ….. 8
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау …………………………………………. 12
2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР ……….. 16
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ………………………………………….. 16
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ………………………………………….. 21
3 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР ………. 25
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ………………………………………….. 25
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ………………………………………….. 29
«Әлеуметтік география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау …………………………………………. 33
4 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР ………. 38
«Экономикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау ……………………………………. 38
«Экономикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау …………………………………….. 42
«Елтану және саяси география негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау …………………. 47
3
1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Географияны зерттеу тәсілдері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып География ғылымының дамуы
Географиялық дереккөздері
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.1.1.2 Саяхатшылар мен зерттеушілердің география
ғылымының дамуына қосқан үлесін сипаттап, баға береді
7.1.1.6 Географиялық нысандардың, құбылыстардың және
үдерістердің ерекшеліктерін графикалық түрде көрсете
алады:диаграмма, профиль, график
Білім алушы
• Саяхатшылар мен зерттеушілердің география
ғылымының дамуына қосқан үлесін анықтайды
• Олардың география ғылымына қосқан үлесіне баға
береді
• Нысандар, құбылыстар және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық әдіс арқылы көрсетеді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз, тапсырмаларды орындаңыз.
a. Ежелгі дүниедегі Жер туралы деректердің жинақталу себебін атаңыз.
b. Берілген кестені толықтырыңыз.
c.
№ Саяхатшылар мен зерттеушілердің
география ғылымына қосқан үлесі
Саяхатшылар мен
зерттеушілердің
есімдері
Үлесіне баға
беріңіз
1 Жер — шар тәрізді деген түсінікті
дәлелдеген
2 Ендікті және бойлықты
анықтаған ежелгі грек ғалымы
3 Картаға Африканың батыс және
шығыс жағалауларын және
Мадагаскар аралының бейнелерін
түсірген зерттеуші
4 Америго Веспуччи
5 Мартин Бехайм
2. Ұлы географиялық ашылулардың басты себебі неде? Сұрақтарға жауап беріңіз.
a. Кескін картаға Фернан Магелланның саяхат жолындағы 4 маңызды географиялық
нысандарын белгілеңіз.
4
b. Фернан Магелланның саяхаты нені дәлелдеді?
c. Фернан Магелланның саяхатына экономикалық тұрғыдан баға беріңіз.
3. География ғылымында нысандарды, құбылыстарды және үдерістердің
ерекшеліктерін графикалық түрде көрсету өте маңызды болып саналады.
Берілген суретпен жұмыс жасаңыз.
a. Суретте қандай географиялық нысан көрсетілген? _____________________________
b. Қандай табиғи құбылыс көрсетілген?___________________________________
с. Осы географиялық нысанның биіктігін сызба түрінде көрсетіңіз (физикалық картаны
қолданыңыз және сызба салу ережелерін сақтаңыз).
5
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Саяхатшылар мен
зерттеушілердің
география ғылымының
дамуына қосқан үлесін
анықтайды
Олардың география
ғылымына қосқан
үлесіне баға береді
1
ежелгі дүниедегі Жер туралы
деректердің жинақталу себебін
анықтайды;
1
зерттеушінің есімін анықтайды; 1
зерттеушінің үлесіне баға береді; 1
зерттеушінің есімін анықтайды; 1
зерттеушінің үлесіне баға береді; 1
саяхатшының есімін анықтайды; 1
саяхатшының үлесіне баға береді; 1
Америго Веспуччидың ғылымға
қосқан үлесін сипаттайды;
1
Америго Веспуччидың ғылымға
қосқан үлесіне баға береді;
1
Мартин Бехаймның ғылымға қосқан
үлесін сипаттайды;
1
Мартин Бехаймның ғылымға қосқан
үлесіне баға береді;
1
2
Ұлы географиялық ашылулардың
басты себебін анықтайды;
1
кескін картада Отты Жер аралын
белгілейді;
1
кескін картада Тынық мұхитты
белгілейді;
1
кескін картада Филиппин аралдарын
белгілейді;
1
кескін картада Магеллан бұғазын
белгілейді;
1
Фернан Магелланның саяхатында
анықтаған нысандарды дәлелдейді;
1
Фернан Магелланның саяхатына
экономика көзқарасынан баға береді;
1
Нысандар, құбылыстар
және үдерістердің
ерекшеліктерін
графикалық әдіс
арқылы көрсетеді
2
сурет арқылы географиялық нысанды
анықтайды;
1
сурет арқылы табиғи құбылысты
анықтайды;
1
физикалық картаны қолданып,
географиялық нысанның биіктігін
анықтайды;
1
сызба салу ережелерін сақтай
отырып, осы географиялық нысанның
биіктігін сызады.
1
Жалпы балл 22
6
«Географияны зерттеу тəсілі» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ____________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Саяхатшылар мен
зерттеушілердің
география ғылымының
дамуына қосқан үлесін
анықтайды
Олардың география
ғылымына қосқан үлесіне
баға береді
Саяхатшылар мен
зерттеушілердің география
ғылымының дамуына қосқан
үлесін анықтап, баға беруде
қиналады
Жер туралы деректердің жинақталу
себебін анықтауда, 1\2 зерттеушінің
есімін анықтауда/үлесіне баға беруде,
Америго Веспуччидың ғылымға қосқан
үлесін сипаттауда/ үлесіне баға беруде\
Мартин Бехаймның ғылымға қосқан
үлесін сипаттауда\үлесіне баға беруде
қателіктер жібереді
Саяхатшылар мен зерттеушілердің
география ғылымының дамуына
қосқан үлесін анықтайды
Олардың география ғылымына
қосқан үлесіне баға береді
Ұлы географиялық
ашылулардың басты себебін
анықтауда қиналады
Ұлы географиялық ашылулардың
басты себебін анықтауда \ кескін
картада Отты Жер аралын \Тынық
мұхитын \ Филиппин аралдарын \
Магеллан бұғазын көрсетуде \ Фернан
Магелланның саяхатта анықтаған
нысандарын дәлелдеуге\экономикалық
тұрғыдан баға беруде қателіктер
жібереді
Ұлы географиялық ашылулардың
басты себебін анықтайды
Нысандар, құбылыстар
және үдерістердің
ерекшеліктерін
графикалық әдіс арқылы
көрсетеді
Нысандар, құбылыстар және
үдерістердің ерекшеліктерін
графикалық әдіс арқылы
көрсетуде қиналады
Сурет арқылы географиялық нысанды \
табиғи құбылысты \ нысанның биіктігін
анықтауда \ географиялық нысанның
биіктігін сызуда қателіктер жібереді
Нысандар, құбылыстар және
үдерістердің ерекшеліктерін
графикалық әдіс арқылы көрсетеді
7
«Картография және географиялық деректер базасы»
бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Географиялық номенклатура
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.2.1.2 Географиялық номенклатура нысандарын
картадан көрсетеді
Білім алушы
• Картадан географиялық нысандарды анықтайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Қолдану
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз, тапсырмаларды орындаңыз.
a. Карта дегеніміз не? _______________________________________
b. Масштаб дегеніміз не? ____________________________________
c.Сандық масштабты атаулық масштабқа айналдырыңыз; 1:100 000
d. 1 және 2-суреттегі картаның түрін анықтаңыз.
1-сурет 2- сурет
Жауап Жауап
e. Картаның күнделікті өмірде қолданылуына мысал келтіріңіз.
________________________________________________________________________
8
2. Географиялық координаталар арқылы географиялық нысандарды анықтаңыз.
1-кесте
№ Географиялық координаталар Географиялық нысан
1 06° о.е. 105° ш.б.
2 28° с.е. 83° ш.б.
3 53° с.е. 107° ш.б.
a. 1-кестедегі анықталған географиялық нысандарды шартты белгілер арқылы кескін
картаға белгілеңіз.
3. Кескін картаға географиялық нысандарды белгілеңіз.
a. Кордильер тауларын және оның биік нүктесін.
b. Ніл өзенін және оның ұзындығын.
9
Бағалау критерийі Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Картадан
географиялық
нысандарды
анықтайды
1
карта ұғымының анықтамасын береді; 1
масштаб ұғымының анықтамасын
береді;
1
сандық масштабты атаулық масштабқа
айналдырады;
1
бірінші суреттегі картаның түрін
анықтайды;
1
екінші суреттегі картаның түрін
анықтайды;
1
картаның күнделікті өмірде
қолданылуына мысал келтіреді;
1
2
берілген географиялық координаталар
арқылы бірінші нысанды анықтайды;
1
берілген географиялық координаталар
арқылы екінші нысанды анықтайды;
1
берілген географиялық координаталар
арқылы үшінші нысанды анықтайды;
1
анықталған бірінші нысанды кескін
картаға шартты белгі арқылы көрсетеді;
1
анықталған екінші нысанды кескін
картаға шартты белгі арқылы көрсетеді;
1
анықталған үшінші нысанды кескін
картаға шартты белгі арқылы көрсетеді;
1
3
кескін картада Кордильер тауын шартты
белгі арқылы көрсетеді;
1
кескін картада Кордильер тауының биік
нүктесін сандық мәлімет арқылы
белгілейді;
1
кескін картада Ніл өзенін шартты белгі
арқылы белгілейді;
1
кескін картада Ніл өзенінің
ұзындығын сандық мәлімет арқылы
белгілейді.
1
Жалпы балл 16
10
«Картография және географиялық деректер базасы» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Картадан географиялық
нысандарды анықтайды
Карта\масштаб ұғымдарының
анықтамасын беруде, картаның
түрлерін анықтауда қиналады
Карта\масштаб ұғымдарының
анықтамасын беруде \ сандық
масштабты атаулыққа
айналдыруда,1\2 картаның түрін
анықтауда \ картаның қолданылуына
мысал келтіруде қателіктер жібереді
Карта \ масштаб ұғымдарының
анықтамасын береді, картаның
түрлерін анықтайды
Картадан географиялық нысандарды
анықтауда қиналады
Берілген географиялық
координаталар арқылы 1\2\3
нысандарды анықтауда \ кескін
картада көрсетуде қателіктер
жібереді
Картадан географиялық
нысандарды анықтайды
Шартты белгілерді қолданып,
географиялық нысандарды кескін
картада белгілеуде қиналады
Кескін картада Кордильер
тауын\биік нүктесін, Ніл өзенін \
ұзындығын сандық мәлімет арқылы
көрсетуде қателіктер жібереді
Шартты белгілерді қолданып,
географиялық нысандарды кескін
картада белгілейді
11
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Литосфераның құрылысы мен заттық құрамы
Литосфераның тектоникалық қозғалыстары
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.3.1.1 Литосфераның құрылысы мен заттық құрамын
анықтайды
7.3.1.3 Жер қыртысының тектоникалық қозғалыстарын
талдайды: дрейф, коллизия, субдукция, спрединг
Білім алушы
• Литосфераның құрылысы және заттық құрамын
сипаттайды
• Тектоникалық қозғалыстардың түрлерін анықтайды
( дрейф, коллизия, субдукция, спрединг)
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Қолдану
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз,тапсырмаларды орындаңыз.
a. Литосфера деген не?_____________________________________________
b. Берілген сызбаны толтырыңыз.
с.Кестені толтырыңыз.
Жер қыртысының түрі Қалыңдығы (км) Қандай қабаттардан тұрады?
2. А.Вегенердің «континенттердің дрейфі» теориясына 2 дәлел келтіріңіз.
а. 1) ___________________________________________________
2) ___________________________________________________
12
b.Ежелгі суперконтинент Пангея, қандай екі ірі құрлыққа бөлінген?
1) Солтүстік жартышарда _______________________________
2) Оңтүстік жартышарда ________________________________
3. Берілген суреттерді және дүние жүзілік литосфералық тақталар картасын
қолданып, сұрақтарға жауап беріңіз. Кестені толтырыңыз.
№ Суреттер Тектоникалық
қозғалыстың түрі
Литосфералық
тақталардың
түрлері
(нақты атауы мен
түрі)
Осы
тектоникалық
қозғалыс үрдісі
1
2
3
Бағалау
критерийі
Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Литосфераның
құрылысы және
заттық құрамын
сипаттайды 1
литосфераның анықтамасын береді; 1
сызбада литосфераның құрылысын
толықтырады;
1
сызбада литосфераның құрылысын
толықтырады;
1
сызбада литосфераның құрылысын
толықтырады;
1
жер қыртысының бірінші түрін сипаттайды; 1
жер қыртысының екінші түрін сипаттайды 1
жер қыртысының бірінші түрінің
қалыңдығын сипаттайды;
1
13
жер қыртысының екінші түрінің
қалыңдығын сипаттайды;
1
жер қыртысының бірінші түрінің
қабаттарын сипаттайды;
1
жер қыртысының екінші түрінің қабаттарын
сипаттайды;
1
Тектоникалық
қозғалыстардың
түрлерін
ажыратады
(дрейф, коллизия,
субдукция,
спрединг
2
континенттер дрейфі теориясына 1-дәлел
келтіреді;
1
континенттер дрейфі теориясына 2-дәлел
келтіреді;
1
солтүстік жартышардағы ежелгі құрлықты
анықтайды;
1
оңтүстік жартышардағы ежелгі құрлықты
анықтайды;
1
3
тектоникалық қозғалыстың бірінші түрін
анықтайды;
1
тектоникалық қозғалыстың екінші түрін
анықтайды;
1
тектоникалық қозғалыстың үшінші түрін
анықтайды;
1
бірінші литосфералық тақтаның түрі мен
атауын анықтайды;
1
екінші литосфералық тақтаның түрі мен
атауын анықтайды;
1
үшінші литосфералық тақтаның түрі мен
атауын анықтайды;
1
бірінші тектоникалық қозғалыстың себебін
ажыратады;
1
екінші тектоникалық қозғалыстың себебін
ажыратады;
1
үшінші тектоникалық қозғалыстың себебін
ажыратады.
1
Жалпы балл 23
14
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Литосфераның құрылысы
және заттық құрамын
сипаттайды
Литосфераның құрылысы мен
заттық құрамын анықтауда
қиналады
Литосфераның анықтамасын
беруде, сызбада 1\2\3
литосфераның құрылысын
толықтыруда \ жер қыртысының
1\2 түрлерін, 1\2 түрінің
қалыңдықтарын, 1\2 түрінің
қандай қабаттардан тұратынын
сипаттауда қателіктер жібереді
Литосфераның құрылысы мен
заттық құрамын сипаттайды
Тектоникалық
қозғалыстардың түрлерін
ажыратады (дрейф,
коллизия, субдукция,
спрединг)
Ежелгі суперконтинент
Пангеяның қандай құрлықтарға
бөлінгенін анықтауда қиналады
Континенттер дрейфі теориясына
1\2 дәлелдер келтіруде \ ежелгі
суперконтинент Пангеяның,
Лавразия \ Гондвана
құрлықтарына бөлінгенін
анықтауда қателіктер жібереді
Ежелгі суперконтинент
Пангеяның, Лавразия және
Гондвана құрлықтарына
бөлінгенін дұрыс анықтайды
Тектоникалық қозғалыстардың
түрлерін (дрейф, коллизия,
субдукция, спрединг) ажыратуда
қиналады
Тектоникалық қозғалыстың 1\2\3
түрін анықтауда, литосфералық
тақтаның 1\2\3 түрі мен атауын
анықтауда, тектоникалық
қозғалыстың 1\2\3 себебін
ажыратуда қателіктер жібереді
Тектоникалық
қозғалыстардың түрлерін
ажыратады (дрейф, коллизия,
субдукция, спрединг)
15
2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Атмосфера және оның құрамдас бөліктері
Ауа райы және метеорологиялық элементтер
Қолайсыз атмосфералық құбылыстар
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.3.2.2 Атмосфераның құрылысы мен қабаттарының
ерекшеліктерін графикалық түрде бейнелеп, түсіндіреді
7.3.2.6 Жергілікті жер мүмкіндігі бойынша температура,
қысым, жел, бұлттылық, жауын-шашын ылғалдылық
метеорологиялық элементтердің көрсеткіштері бойынша
синоптикалық графикалық материалдарды жасайды
7.3.2.7 Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде
қолайсыз атмосфералық құбылыстарды талдай отырып,
сақтану шараларын ұсынады
Білім алушы
• Атмосфераның құрамдас бөлігін ажыратады және
үлесін график түрінде көрсетеді
• Атмосфераның әр қабатының ерекшелігін талдайды
• Кез келген аймақтың ауа райын сипаттайды.
Қолайсыз атмосфералық құбылыстың түрін
ажыратады және сақтану шараларын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Білу және түсіну
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз,тапсырмаларды орындаңыз.
a. Атмосфера дегеніміз не? ___________________________________________
b. Атмосфера қабаты мынадай газдардан тұрады: ________________________
Газдардың үлесін шеңберлік диаграмма арқылы көрсетіңіз.
2. Сызбаны толтырыңыз.
a. Атмосфера қабаттарын жазыңыз _________________________________________
b. Суретте көрсетілген атмосфералық қабаттардың бір ерекшелігін сипаттаңыз.
16
c. Озон қабатының тіршілік үшін маңыздылығын көрсетіңіз.
d. Адам өмір сүретін атмосфера қабатын және оның себебін анықтаңыз.
3. Қарағанды қаласының ауа райын бақылау кезіндегі мәліметтерді пайдалана
отырып, қаңтар айының «жел өрнегі» графигін сызыңыз.
b. Басым желді анықтаңыз __________________________________________________
c. Басым желдің бағыты қаңтар айындағы ауа температурасына қалай әсер ететінін
сипаттаңыз ____________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Желдің бағыты С О Ш Б С-Б C — Ш О-Б О-Ш Ашық
тынық
күндер
Желдің қайталануы
(күндер санымен)
2 4 3 5 1 7 4 3 2
17
4. Сурет арқылы атмосфералық құбылысты сипаттаңыз.
a. Суреттегі атмосфералық құбылысты анықтаңыз.
__________________________________________________________________________
b.Атмосфералық құбылыстың қалыптасу себебін атаңыз.
____________________________________________________________________
c.Осы атмосфералық құбылыстың зиянды әсеріне бір дәлел келтіріңіз.
_____________________________________________________________________
d. Осы атмосфералық құбылыстан сақтанудың бір жолын ұсыныңыз.
____________________________________________________________________________
Бағалау критерийі Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Атмосфераның
құрамдас бөлігін
ажыратады және
үлесін график түрінде
көрсетеді
атмосфера анықтамасын береді; 1
атмосфера құрамындағы газдардың
тізімін жазады;
1
диаграмма салу ережелерін сақтай
отырып, газдардың үлесін шеңберлік
диаграмма арқылы көрсетеді;
1
Атмосфераның әр
қабатының
ерекшелігін
талдайды
1
сызбада атмосфераның қабатын
анықтайды;
1
сызбада атмосфераның қабатын
анықтайды;
1
сызбада атмосфераның қабатын
анықтайды;
1
сызбада атмосфера қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
сызбада атмосфера қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
сызбада атмосфера қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
озон қабатының тіршіліктегі
маңыздылығын айтады;
1
адам атмосфераның қай қабатында өмір
сүретінін анықтайды;
1
адамның сол атмосфера қабатында өмір
сүру себебін жазады;
1
18
Кез келген аймақтың
ауа райын сипаттайды
2
жел өрнегі графигін сызады; 1
басым желдің бағытын анықтайды; 1
басым желдің қаңтар айының ауа
температурасына тигізетін әсерін
дәлелдейді;
1
Қолайсыз
атмосфералық
құбылыстың түрін
ажыратады және
сақтану шараларын
ұсынады
3 суреттегі атмосфералық құбылысты
анықтайды;
1
қолайсыз атмосфералық құбылыстың
қалыптасу себебін атайды;
1
қолайсыз атмосфералық құбылыстың
зиянды әсеріне бір мысал келтіреді;
1
қолайсыз атмосфералық құбылыстан
сақтанудың бір жолын ұсынады.
1
Жалпы балл 19
19
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Атмосфераның құрамдас
бөлігін ажыратады және
үлесін график түрінде
көрсетеді
Атмосфераның құрамдас бөлігін
ажыратуда және үлесін график
түрінде көрсетуде қиналады
Атмосфера анықтамасын беруде \
құрамындағы газдардың тізімін
жазуда \ газдардың үлесін шеңберлік
диаграмма арқылы көрсетуде
қателіктер жібереді
Атмосфераның құрамдас
бөлігін ажыратады және
үлесін график түрінде көрсетеді
Атмосфераның әр
қабатының ерекшелігін
талдайды
Атмосфераның әр қабатының
ерекшелігін талдауда қиналады
Сызбада атмосфераның 1\2\3\
қабаттарын анықтауда, 1\2\3
қабаттарының ерекшеліктерін жазуда
\ озон қабатының тіршіліктегі
маңыздылығын көрсетуде \ адам
атмосфераның қай қабатында өмір
сүретінін және себебін анықтауда
қателіктер жібереді
Атмосфераның әр қабатының
ерекшелігін талдайды
Кез келген аймақтың ауа
райын сипаттайды
Ауа райын сипаттауда қиналады «жел өрнегін» сызуда \ басым желдің
бағытын анықтауда\ қаңтар айының
температурасына зиянды әсерін
сипаттауда қателіктер жібереді
Кез келген аймақтың ауа райын
сипаттайды
Қолайсыз атмосфералық
құбылыстың түрін
ажыратады және сақтану
шараларын ұсынады
Қолайсыз атмосфералық
құбылыстың түрін ажыратуда және
сақтану шараларын ұсынуда
қиналады
Қолайсыз атмосфералық құбылыстың
түрін\ қалыптасу себебін анықтауда \
зиянды әсеріне бір мысал келтіруде \
сақтану шараларын ұсынуда
қателіктер жібереді
Қолайсыз атмосфералық
құбылыстың түрін ажыратады
және сақтану шараларын
ұсынады
20
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Дүниежүзілік мұхиттың географиялық жағдайы
Мұхит суларының қозғалыстары
Дүниежүзілік мұхиттың проблемалары
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.3.3.4 Мұхит және оның құрамдас бөліктерін
жоспар бойынша сипаттайды
7.3.3.6 Мұхит суының қозғалыстарын жіктеп,
түсіндіреді
7.3.3.8 Дүниежүзілік мұхит проблемаларын
топтастырып, шешу жолдарын ұсынады
Білім алушы
• Мұхит және оның құрамдас бөліктеріне
сипаттама береді
• Мұхит суы қозғалысының түрін және себебін
анықтайды
• Мұхитта туындайтын проблемаларды
анықтайды және шешу жолдарын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз, тапсырмаларды орындаңыз.
a. Дүниежүзілік мұхит дегеніміз …
b. Дүниежүзілік мұхиттың бөліктерін анықтаңыз және мысалдар келтіріңіз.
2. Жоспар бойынша Кариб теңізіне сипаттама беріңіз (тақырыптық карталарды
қолдану қажет).
a. Кариб теңізі …………… мұхитының құрамына кіреді.
b. Теңіз ……меридиандар мен ………параллельдердің арасында орналасқан.
c. Теңіз …….. материктердің жағасымен ұласады.
d. Кариб теңізінің аралдары …
21
e. Теңіз ……. бұғаздар арқылы мұхитпен жалғасады.
f. Теңіздің орташа тереңдігі ____________________________________
g. Теңіз суының тұздылығы ___________________________________
h. Теңіз суының жылдық орташа температурасы __________________
3. Суреттерді қолданып, мұхит суы қозғалысының түрлерін анықтаңыз.
а. Пайда болу себебін түсіндіріңіз.
_________________________________________________________________________
4. Дүниежүзілік мұхит проблемалары қазіргі таңда ең елеулі проблемалардың бірі.
a. Суреттегі дүниежүзілік мұхит мәселесінің түрін анықтаңыз.
_______________________________________________________________________
b. Осы проблеманың ластану көзін анықтап, бір дәлел келтіріңіз
________________________________________________________________________
c. Проблеманың кешенді салдары қандай? __________________________________
d. Проблеманы шешудің бір жолын ұсыныңыз __________________________
22
_________________________________________________________________________
Бағалау критерийі Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Мұхит және оның
құрамдас бөліктерін
ажыратады
1
дүниежүзілік мұхиттың анықтамасын
береді;
1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігін анықтайды; 1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігіне нақты
мысал келтіреді;
1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігін анықтайды; 1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігіне мысал
келтіреді;
1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігін анықтайды; 1
дүниежүзілік мұхиттың бөлігіне мысал
келтіреді;
1
2 Кариб теңізі қай мұхиттың құрамына
кіретінін анықтайды;
1
теңіз қандай меридиандардың арасында
орналасқанын анықтайды;
1
теңіз қандай параллельдердің арасында
орналасқанын анықтайды;
1
теңіздің қандай материктердің жағасымен
ұласатынын анықтайды;
1
теңізде қандай аралдар орналасқанын
анықтайды;
1
теңіз қандай бұғаздар арқылы мұхитпен
жалғасатынын жазады;
1
теңіздің орташа тереңдігін анықтайды; 1
теңіз суының тұздылығын анықтайды; 1
теңіз суының жылдық орташа
температурасын анықтайды;
1
Мұхит суы
қозғалысының түрін
және себебін
анықтайды
3
мұхит суы қозғалысының түрін анықтайды; 1
мұхит суы қозғалысының пайда болу
себебін көрсетеді;
1
Мұхитта
туындайтын
проблемаларды
анықтайды және
шешу жолдарын
ұсынады
4 суреттегі дүниежүзілік мұхит мәселесінің
түрін анықтайды;
1
мұхит суының ластану көзін анықтап, бір
дәлел келтіреді;
1
проблеманның кешенді салдарын
дәлелдейді;
1
проблеманы шешудің нақты 1 жолын
ұсынады.
1
Жалпы балл 22
23
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналғанрубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Мұхит және оның құрамдас
бөліктерін ажыратады
Мұхит және оның құрамдас
бөліктерін ажыратуда
қиналады
Дүниежүзілік мұхиттың анықтамасын
беруде\\ дүниежүзілік мұхиттың 1\2\3
бөліктерін анықтауда, дүниежүзілік
мұхиттың 1\2\3 бөліктеріне мысалдар
келтіруде \ Кариб теңізі қай мұхиттың
құрамына кіретінін\ қандай меридиандар\
параллельдердің арасында орналасқанын\
қандай материктердің жағасымен
ұласатынын \ қандай аралдар орналасқанын
\ қандай бұғаздар арқылы мұхитпен
жалғасатынын \ орташа тереңдігін \
тұздылығын \ жылдық орташа
температурасын анықтауда қателіктер
жібереді
Мұхит және оның құрамдас
бөліктерін ажыратады
Мұхит суы қозғалысының
түрін және себебін
анықтайды
Мұхит суы қозғалысының
түрін және себебін
анықтауда қиналады
Мұхит суы қозғалысының 1\ 2 түрін
анықтауда \ мұхит суы қозғалысының
пайда болу себебін көрсетуде қателіктер
жібереді
Мұхит суы қозғалысының
түрін және себебін анықтайды
Мұхитта туындайтын
проблемаларды анықтайды
және шешу жолдарын
ұсынады
Мұхитта туындайтын
проблемаларды анықтауда
және шешу жолдарын
ұсынуда қиналады
Дүниежүзілік мұхит мәселесінің түрін
анықтауда \ ластану көзін анықтап, дәлел
келтіруде \ проблеманның кешенді
салдарын дәлелдеуде \ проблеманы
шешудің нақты 1 жолын ұсынуда
қателіктер жібереді
Мұхитта туындайтын
проблемаларды анықтайды
және шешу жолдарын
ұсынады
24
3 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Топырақ, оның құрамы мен құрылымы
Қазақстанның топырақ түрлері
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.3.4.2 Топырақ құрамын, түрлерін анықтап, құрылымын
графикалық түрде көрсетеді
7.3.4.3 Қазақстанда топырақ түрлерінің таралуын
анықтайды
Білім алушы
• Топырақ құрамын, түрлерін ажыратады
• Топырақ құрылымын графикалық түрде бейнелейді
• Қазақстанда топырақ түрлерінің таралу себептерін
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Берілген сұрақтарға жауап беріңіз,тапсырмаларды орындаңыз.
a. Топырақ дегеніміз __________________________________________________
b. Топырақ түзуші факторларды сызбаға толықтырыңыз.
с. Сипаттама арқылы топырақтың түрін анықтаңыз және механикалық құрамын
толықтырыңыз.
Бұл топырақ орманды-дала және дала зоналарында кең таралған. Көп жылдық
шөпті өсімдіктердің астында, борпылдақ жыныстарда түзілген және аса құнарлы
топырақ деп саналады.
— Топырақ түрі ___________________________________________________________
— Механикалық құрамы _____________________________________________________
25
d. Құрылымы жоқ топырақтың құнарсыз болу себебін түсіндіріңіз ___________________
_____________________________________________________________________________
2. Берілген суретке қарап, топырақ қабаттарын анықтаңыз және ерекшелігін
жазыңыз.
3. Қазақстанның физикалық картасы берілген.
a. Картада көрсетілген табиғат зонасын анықтаңыз.
________________________________________________________________________
b. Карта арқылы осы табиғат зонасындағы топырақ түрін анықтаңыз.
_________________________________________________________________________
c. Осы табиғат зонасында кездесетін топырақтың құнарлығы жоғары. Себебін
түсіндіріңіз.
___________________________________________________________________________
d. Осы табиғат зонасынан солтүстікке қарай топырақ гумусының жоғары болуы неге
байланысты екендігін түсіндіріңіз.
___________________________________________________________________________
26
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Топырақ құрамын,
түрлерін ажыратады
1 топырақтың анықтамасын береді; 1
сызбада топырақ түзуші факторды
толықтырады;
1
сызбада топырақ түзуші факторды
толықтырады;
1
сипаттама арқылы топырақтың түрін
анықтайды;
1
механикалық құрамын анықтайды; 1
құрылымы жоқ топырақтың
құнарсыздық себебін түсіндіреді;
1
Топырақ
құрылымын
графикалық түрде
бейнелейді
2
суреттегі топырақ А0 қабатының
атауын жазады;
1
топырақтың А0 қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
суреттегі топырақтың А1 қабатының
атауын жазады;
1
топырақтың А1 қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
суреттегі топырақтың В қабатының
атауын жазады;
1
топырақтың В қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
суреттегі топырақтың С қабатының
атауын жазады;
1
топырақтың С қабатының бір
ерекшелігін жазады;
1
Қазақстанда
топырақ түрлерінің
таралу себептерін
дәлелдейді
3 карта арқылы көрсетілген табиғат
зонасын анықтайды;
1
карта арқылы табиғат зонасындағы
топырақ түрін анықтайды;
1
топырақ құнарлылығының әр түрлі
болуының себебін түсіндіреді;
1
топырақ гумусының арту себебін
түсіндіреді.
1
Жалпы балл 18
27
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Топырақ құрамын, түрлерін
ажыратады
Топырақ құрамы мен топырақ
түрлерін ажыратуда қиналады
Топырақ ұғымының анықтамасын
беруде\ сызбада 1\2 топырақ түзуші
факторды толықтыруда \ сипаттама
арқылы топырақтың түрін,
механикалық құрамын анықтауда \
құрылымы жоқ топырақтың
құнарсыздық себебін түсіндіруде
қателіктер жібереді
Топырақ құрамы мен
топырақ түрлерін ажыратады
Топырақ құрылымын
графикалық түрде
бейнелейді
Топырақ құрылымын графикалық
түрде бейнелеуде қиналады
Топырақ А0\ А1\ В \ С қабаттарының
атауларын \ А0\ А1\ В \ С
қабаттарының ерекшеліктерін
жазуда қателіктер жібереді
Топырақ құрылымын
графикалық түрде
бейнелейді
Қазақстанда топырақ
түрлерінің таралу себептерін
дәлелдейді
Қазақстанда топырақ түрлерінің
таралу себептерін дәлелдеуде
қиналады
Көрсетілген табиғат зонасын \ ондағы
топырақ түрін анықтауда \ топырақ
құнарлылығының әр түрлі болуының
себебін \ топырақ гумусының арту
себебін түсіндіруде қателіктер
жібереді
Қазақстанда топырақ
түрлерінің таралу себептерін
дәлелдейді
28
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Табиғи –аумақтық кешендердің түрлері
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.3.5.2 Жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде
түрлі деңгейдегі табиғи кешендерді жоспар бойынша
сипаттайды
Білім алушы
• Түрлі деңгейдегі табиғи кешендерге сипаттама береді
• Табиғи-аумақтық кешендердің қалыптасу себебін
дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Географиялық қабық — Жердің ерекше кешенді қабығы. Сұрақтарға жауап
беріңіз.
a. Географиялық қабық дегеніміз …
b. Географиялық қабықтың тұтастығын сурет арқылы дәлелдеңіз.
________________________________________________________________________
с. Географиялық қабықтың заңдылығын суретке қарап анықтаңыз.
_____________________________________________________________________
29
с. Осы заңдылықтың маңыздылығын түсіндіріңіз.
________________________________________________________________________
2. Оңтүстік Американың батыс жағалауында Атакама шөлінің қалыптасу себебін
анықтаңыз. Өз жауабыңызға дәлел келтіріңіз.
__________________________________________________________________________
3. Тақырыптық карталарды қолданып, жергілікті жердің табиғат зонасына
сипаттама беріңіз.
a. Климаттық белдеудегі орны ________________________________________
b. Климаттық жағдайы: қаңтар айының температурасы — ________ шілде айының
температурасы — ________ жылдық жауын-шашының мөлшері — ________ , қыс –
__________________________жаз — ____________.
c. Топырақ түрі (лері) ______________________________________________
d. Өсімдік жамылғысы ______________________________________________
e. Жануарлар дүниесі _____________________________________________
f. Осы табиғат зонасында ауа температурасы 5°С жоғарылағанда, өсімдік
жамылғысында қандай өзгерістер болуы мүмкін?
_______________________________________________________________________
Бағалау
критерийі
Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Түрлі деңгейдегі
табиғи
кешендерге
сипаттама
береді
1 географиялық қабықтың анықтамасын
береді;
1
атмосфера мен гидросфераның арасындағы
өзара байланысты дәлелдейді;
1
атмосфера мен биосфераның арасындағы
өзара байланысты дәлелдейді;
1
биосфера мен литосфераның арасындағы
өзара байланысты дәлелдейді;
1
атмосфера мен литосфераның арасындағы
өзара байланысты дәлелдейді;
1
гидросфера мен литосфераның арасындағы 1
30
өзара байланысты дәлелдейді;
географиялық қабықтың тұтастығы туралы
қорытынды шығарады;
1
суретте географиялық қабықтың заңдылығын
анықтайды;
1
осы заңдылықтың маңыздылығын
ажыратады;
1
Табиғи-
аумақтық
кешендердің
қалыптасу
себебін
дәлелдейді
2
Атакама шөлінің қалыптасу себебін
анықтайды;
1
Атакама шөлінің қалыптасу себебін
дәлелдейді;
1
3
жергілікті жердің табиғат зонасының
географиялық белдеуі ішіндегі орнын
анықтайды;
1
қаңтар айының температурасын анықтайды; 1
шілде айының температурасын анықтайды; 1
жылдық жауын-шашының мөлшерін
анықтайды;
1
қыстың сипатын анықтайды; 1
жаздың сипатын анықтайды; 1
жергілікті жердің табиғат зонасының
топырақ түрін анықтайды;
1
жергілікті жердің табиғат зонасының өсімдік
жамылғысын анықтайды;
1
жергілікті жердің табиғат зонасының
жануарлар дүниесін анықтайды;
1
жергілікті жердің табиғат зонасының өсімдік
жамылғысындағы өзгерісті дәлелдейді.
1
Жалпы балл 21
31
«Физикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған
рубрика
Білім алушының аты-жөні _______________________________________________________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Түрлі деңгейдегі табиғи
кешендерге сипаттама
береді
Түрлі деңгейдегі табиғи
кешендерге сипаттама
беруде қиналады
Географиялық қабықтың анықтамасын беруде
\ атмосфера мен гидросфераның\ атмосфера
мен биосфераның \ биосфера мен
литосфераның\ атмосфера мен литосфераның \
гидросфера мен литосфераның арасындағы
өзара байланысты дәлелдеуде\ географиялық
қабықтың тұтастығы туралы қорытынды
шығаруда\ географиялық қабықтың
заңдылығын анықтауда\ заңдылықтың
маңыздылығын ажыратуда қателіктер жібереді
Түрлі деңгейдегі табиғи
кешендерге сипаттама береді
Табиғи-аумақтық
кешендердің қалыптасу
себебін дәлелдейді
Табиғи-аумақтық
кешендердің қалыптасу
себебін дәлелдеуде қиналады
Жергілікті жердің табиғат зонасының
географиялық белдеуі ішіндегі орнын
анықтауда\ қаңтар\шілде айларының
температурасын\жылдық жауын-шашын
мөлшерін анықтауда\ қыс\жаз айларының
сипатын анықтауда\ жергілікті жердің табиғат
зонасының топырақ түрін \ өсімдік
жамылғысын \ жануарлар дүниесін анықтауда\
жергілікті жердің табиғат зонасының өсімдік
жамылғысындағы өзгерісті дәлелдеуде
қателіктер жібереді
Табиғи-аумақтық
кешендердің қалыптасу
себебін дәлелдейді
32
«Әлеуметтік география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Дүниежүзі халқының тілдік әулеттері мен топтары
Дүниежүзі халқының діни құрамы
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.4.1.1 Дүниежүзі халықтарының этнолингвистикалық
жіктелінуін түсіндіреді
7.4.1.2 Дүниежүзі халқының діни құрамы мен діндердің
таралу аймақтарын анықтайды
Білім алушы
• Дүниежүзі халықтарының этнолингвистикалық
классификациясын құрастырады
• Дүниежүзі халқының діни құрамы мен діндердің
таралу аймақтарын сипаттайды
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Тіл — халықтың ерекше белгісі, бірақ тарихтың даму барысында тілдің басқа
аймақтарға таралуы байқалады.
a. Еуропалық тілдердің Африкада және Оңтүстік Америкада таралу себебін түсіндіріңіз.
_________________________________________________________________________
b. Еуропа елдерінде билингвизмнің кездесу себебін анықтаңыз.
_________________________________________________________________________
c. Тілдің таралу сызбасын толықтырыңыз.
33
2. Дүние жүзінде кең таралған тіл әулеттері сызбасын толықтырыңыз.
3. Әлемде көпұлтты елдер басым.
a. Көпұлтты ел дегеніміз …
b. Көпұлтты елдерге 2 мысал келтіріңіз.
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
c. Көпұлтты елдің қалыптасу жолын көрсетіңіз.
______________________________________________________________________
4. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
a. Халықтың діни құрамы дегеніміз …
b. Діндердің түрлерін сызбада толықтырыңыз.
c. Қазақстанда таралған әлемдік діннің басым түрі …
d. Ислам діні таралған 2 аймақты кескін картада белгілеңіз.
34
Шартты белгілер
Бағалау критерийі Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Дүниежүзі
халықтарының
этнолингвистикалық
классификациясын
құрастырады 1
Еуропалық тілдердің Африкада таралу
себебін көрсетеді;
1
Еуропалық тілдердің Оңтүстік Америкада
таралу себебін көрсетеді;
1
Еуропа елдерінде билингвизмнің таралу
себебін көрсетеді;
1
кең таралған тілді анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
кең таралған тілді анықтап, сызбаны
толықтырады;.
1
оқшау тілді анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
оқшау тілді анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
2
тіл әулетін анықтап, сызбаны толықтырады; 1
тіл әулетін анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
тіл тобын анықтап, сызбаны толықтырады; 1
тіл тобын анықтап, сызбаны толықтырады; 1
тіл әулетіне кіретін халықтарды анықтап,
сызбаны толықтырады;
1
тіл әулетіне кіретін халықтарды анықтап,
сызбаны толықтырады;
1
3 көпұлтты ел ұғымының анықтамасын
береді;
1
көпұлтты елге мысал келтіреді; 1
көпұлтты елге мысал келтіреді; 1
көпұлтты елдің қалыптасу жолын көрсетеді; 1
35
Дүние жүзі
халқының діни
құрамы мен
діндердің таралу
аймақтарын
сипаттайды
4 халықтың діни құрамына анықтама береді; 1
әлемдік дін түрін анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
әлемдік дін түрін анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
әлемдік дін түрін анықтап, сызбаны
толықтырады;
1
дін түрін анықтап, сызбаны толықтырады; 1
дін түрін анықтап, сызбаны толықтырады; 1
Қазақстандағы әлемдік діннің басым түрін
анықтайды;
1
кескін картада ислам дінінің таралу
аймағын белгілейді;
1
кескін картада ислам дінінің таралу
аймағын белгілейді.
1
Жалпы балл 26
36
«Әлеуметтік география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған
рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейі
Төмен Орта Жоғары
Дүниежүзі халықтарының
этнолингвистикалық
классификациясын
құрастырады
Дүниежүзі халықтарының
этнолингвистикалық
классификациясын құрастыруда
қиналады
Еуропалық тілдердің Африкада\
Оңтүстік Америкада таралу себебін
көрсетуде \ Еуропа елдерінде
билингвизмнің таралу себебін
көрсетуде \ кең таралған тілді \
оқшау тілді анықтап, 1\2 сызбаны
толықтыруда \ тіл әулетін \ тіл
тобын анықтап,1\2 сызбаны
толықтыруда \ тіл әулетіне кіретін
халықтарды анықтап, 1\2 сызбаны
толықтыруда \ көпұлтты ел
ұғымының анықтамасын беруде \
көпұлтты елге 1\2 мысал келтіруде \
көпұлтты елдің қалыптасу жолын
көрсетуде қателіктер жібереді
Дүниежүзі халықтарының
этнолингвистикалық
классификациясын
құрастырады
Дүние жүзі халқының
діни құрамы мен
діндердің таралу
аймақтарын сипаттайды
Дүние жүзі халқының діни
құрамы мен діндердің таралу
аймақтарын сипаттауда
қиналады
Халықтың діни құрамына анықтама
беруде \ әлемдік дін түрін 1\2\3
анықтап, сызбаны толықтыруда \
1\2 дін түрін анықтап, сызбаны
толықтыруда \ Қазақстандағы
әлемдік діннің басым түрін
анықтауда \ кескін картада ислам
дінінің 1\2 таралу аймағын
белгілеуде қателіктер жібереді
Дүние жүзі халқының діни
құрамы мен діндердің таралу
аймақтарын сипаттайды
37
4 -ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
«Экономикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Табиғи ресурстардың жіктелуі
Табиғи ресурстарды игерумен байланысты проблемалар
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.5.1.1 Табиғи ресурстарды жіктейді
7.5.1.2 Жергілікті компонентті қосымша қамти отырып
табиғи ресурстардың таралу заңдылықтарын талдайды
7.5.1.4 Жергілікті компонентті қосымша қамти отырып
табиғи ресурстарды игерумен байланысты туындайтын
проблемаларды талдап, шешу жолдарын ұсынады
Білім алушы
• Табиғи ресурстарды белгілері бойынша
топтастырады
• Табиғи ресурстардың таралу заңдылықтарын
дәлелдейді, игерумен байланысты туындайтын
проблемаларды анықтайды, шешу жолын ұсынады
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Жоғары деңгей дағдылары
Орындау уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Табиғи ресурстар адамзаттың дамуындағы маңызды фактор болып табылады.
Табиғат қорларының әртүрлілігі және олардың таралуы — белгілі бір заңдылыққа
тәуелді.
a. Табиғат ресурстары дегеніміз …
b. Табиғи ресурсты жіктеу кестесін толтырыңыз.
№ Табиғи ресурстың
жіктелуі
Табиғи
ресурстың түрі
Мысал
1 Пайда болу жолдарына
байланысты
2 Қолданылу мақсаттарына
байланысты
3 Сарқылуына байланысты
38
c. Мұнай қоры шоғырланған екі ірі аймақты кескін картаға белгілеңіз (кескін карта
толтыру ережелерін сақтаңыз).
Шартты белгілер
d. Мұнайдың таралу заңдылығын анықтаңыз.
___________________________________________________________________________
2. Табиғи ресурстарды игеру кезінде көптеген мәселелер туындайды.
а. Берілген сурет бойынша табиғи ресурсты игеру кезіндегі жер бедерінде пайда болған
проблеманы анықтаңыз.
_____________________________________________________________________
c. Осы проблеманың пайда болу себебін түсіндіріңіз.
_____________________________________________________________________
d. Табиғи ресурсты игеру кезіндегі проблеманың салдарын сипаттаңыз.
e. Осы проблеманы шешудің 2 жолын ұсыныңыз.
1- шешу жолы _________________________________________________________
2- шешу жолы ________________________________________________________
39
Бағалау критерийі Тапсырма № Дескриптор Балл
Білім алушы
Табиғи ресурстарды
белгілері бойынша
топтастырады
1 табиғи ресурстың анықтамасын
береді;
1
табиғи ресурсты пайда болу
жолдары бойынша жіктейді;
1
табиғи ресурстың пайда болу
жолына мысал келтіреді;
1
табиғи ресурсты пайдалану
мақсаттары бойынша жіктейді;
1
табиғи ресурсты пайдалану
мақсатына мысал келтіреді;
1
табиғи ресурсты сарқылу дәрежесі
бойынша жіктейді;
1
табиғи ресурстың сарқылу
дәрежесіне мысал келтіреді;
1
кескін карта толтыру ережелерін
сақтай отырып, мұнай
шоғырланған ірі аймақты
белгілейді;
1
кескін карта толтыру ережелерін
сақтай отырып, мұнай
шоғырланған ірі аймақты
белгілейді;
1
мұнайдың таралу заңдылығын
дәлелдейді;
1
Табиғи ресурстардың
таралу заңдылықтарын
дәлелдейді, игерумен
байланысты туындайтын
проблемаларды
анықтайды, шешу
жолын ұсынады
2 суреттегі табиғи ресурстың игеру
проблемасын анықтайды;
1
табиғи ресурсты игеруге қатысты
проблеманың себебін анықтайды;
1
табиғи ресурсты игеруге қатысты
проблеманың салдарын сипаттайды;
1
табиғи ресурсты игеруге
байланысты проблеманың 1-
шешу жолын ұсынады;
1
табиғи ресурсты игеруге
байланысты проблеманың 2 —
шешу жолын ұсынады.
1
Жалпы балл 15
40
«Экономикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған
рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейлері
Төмен Орта Жоғары
Табиғи ресурстарды
белгілері бойынша
топтастырады
Табиғи ресурстарды белгілері
бойынша топтастыруда қиналады
Табиғи ресурстың анықтамасын
беруде\ табиғи ресурстың түрлерін \
пайда болу жолдарын \ пайдалану
мақсатын \ сарқылу дәрежесі
бойынша жіктеуде\ мысалдар
келтіруге \ мұнай шоғырланған 1\2
ірі аймақты белгілеуде\ мұнайдың
таралу заңдылығын дәлелдеуде
қателіктер жібереді
Табиғи ресурстарды белгілері
бойынша топтастырады
Табиғи ресурстардың
таралу заңдылықтарын
дәлелдейді, игерумен
байланысты туындайтын
проблемаларды
анықтайды, шешу жолын
ұсынады
Табиғи ресурстардың таралу
заңдылықтарын дәлелдеуде,
игерумен байланысты туындайтын
проблемаларды анықтауда, шешу
жолын ұсынуда қиналады
Табиғи ресурстың игеру
проблемасын \ игеруге қатысты
проблеманың себебін \ ресурсты
игеруге қатысты проблеманың
салдарын сипаттауда \ табиғи
ресурсты игеруге байланысты
проблеманың 1\2 шешу жолдарын
ұсынуда қателіктер жібереді
Табиғи ресурстардың таралу
заңдылықтарын дәлелдейді,
игерумен байланысты туындайтын
проблемаларды анықтайды, шешу
жолын ұсынады
41
«Экономикалық география» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Көлік инфрақұрылымы
Әлеуметтік инфрақұрылым
Дүниежүзілік шаруашылықтың салалары: ауыл
шаруашылығы және өнеркәсіп
Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
7.5.2.1 Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып
көлік инфрақұрылымының элементтерін сипаттау негізінде
оның маңыздылығына баға береді
7.5.2.2 Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып
әлеуметтік инфрақұрылым элементтерін сипаттап,
маңыздылығына баға береді
7.5.3.1 Шаруашылық салаларын жіктейді және
маңыздылығын түсіндіреді: ауыл шаруашылық, өнеркәсіп
Білім алушы
• Көлік инфрақұрылымының элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына қорытынды жасайды
• Әлеуметтік инфрақұрылым элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына қорытынды
жасайды
• Шаруашылық салаларын ажыратады,
маңыздылығын дәлелдейді
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Орындалу уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Көлік кешені – елдің экономикалық өрлеуінің негізгі факторы, сондықтан
инфрақұрылымның дамуы өте маңызды.
a. Көлік кешені дегеніміз …
b. Берілген сызбаны толтырыңыз.
42
c. Суретте көлік инфракұрылымының қандай түрі бейнелеген?
d. Көлік инфракұрылымының осы түрі Қазақстанның қай бөлігінде?
________________________________________________________________________
e. Осы көлік инфракұрылымының түрі Қазақстан экономикасының дамуында қандай
маңызды рөл атқарады?
______________________________________________________________________
2. Қазіргі заман жағдайында әлеуметтік инфрақұрылым қоғамның экономикалық
және әлеуметтік тиімділігінің маңызды факторы.
а. Әлеуметтік инфрақұрылымның негізгі мақсатын атаңыз.
_______________________________________________________________________
b. Берілген сызбаны толтырыңыз.
с. Өзіңіз тұратын жерде әлеуметтік инфрақұрылымның қай элементтері жақсы дамыған?
Себебін түсіндіріңіз.
3. Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.
а. Дүниежүзілік шаруашылық дегеніміз ………..
b. Берілген шаруашылық салаларын жіктеңіз және географиялық таралу аймақтарын
анықтаңыз. Кестені толтырыңыз.
№ Шаруашылық салалары Сектор Еңбек
саласы
Географиялық таралуы
1 Машина жасау
2 Ірі қара мал
43
4. Мұнай өнеркәсібі – дүниежүзілік шаруашылылықта жетекші рөл атқарады.
Сонымен бірге негізгі стратегиялық шикізат көзі болып есептелінеді.
a. Кескін картаға мұнай өнеркәсібінің екі негізгі аймағын белгілеңіз (кескін карта
толтыру ережелерін сақтаңыз).
Шартты белгілер
b. Ел экономикасындағы мұнай өнеркәсібінің маңыздылығына екі дәлел келтіріңіз.
1-дәлел ___________________________________________________________
2-дәлел ___________________________________________________________
c. Экономикада мұнай өнеркәсібінің рөлі болашақта қалай өзгереді? Сіздің пікіріңіз.
_____________________________________________________________________
______________________________________________________________________
______________________________________________________________________
Бағалау критерийі Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Көлік
инфрақұрылымының
элементтерін
сипаттайды,маңыздылығ
ына қорытынды
жасайды
1
көлік кешенінің анықтамасын береді; 1
сызбадағы көлік инфракұрылымы
түрін анықтайды;
1
суреттегі көлік инфракұрылымы
түрін анықтайды;
1
сызбадағы көлік инфракұрылымы
түрін анықтайды;
1
сызбадағы көлік инфракұрылымы
түрін анықтайды;
1
суреттегі көлік инфракұрылымы
түрінің Қазақстанның қай бөлігінде
орналасқанын анықтайды;
1
суреттегі көлік инфракұрылымы
түрінің Қазақстан экономикасыдағы
маңыздылығына баға береді;
2
Әлеуметтік
инфрақұрылым
элементтерін
сипаттайды,маңызд
2 әлеуметтік инфрақұрылымның
мақсатын атайды;
1
сызбадағы әлеуметтік
инфрақұрылымның элементін
1
44
ылығына
қорытынды
жасайды
анықтайды;
сызбадағы әлеуметтік
инфрақұрылымның элементін
анықтайды;
1
сызбадағы әлеуметтік
инфрақұрылымның элементін
анықтайды;
1
сызбадағы әлеуметтік
инфрақұрылымның элементін
анықтайды;
1
өзі тұратын жерде әлеуметтік
инфрақұрылымның дамыған
салаларын анықтайды;
1
Шаруашылық
салаларын
ажыратады,
маңыздылығын
дәлелдейді
3
дүниежүзілік шаруашылықтың
анықтамасын береді;
1
шаруашылық салаларын жіктейді; 1
таралу аймақтарын атайды; 1
кескін карта толтыру ережелерін
сақтай отырып, мұнай өнеркәсібінің
негізгі 2 аймағын белгілейді;
2
мұнай өнеркәсібінің маңыздылығына
2 дәлел келтіреді;
2
болашақта мұнай өнеркәсібінің
экономикадағы рөлінің өзгеруі
туралы өз пікірін жазады.
2
Жалпы балл 23
45
«Экономикалық география » бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні _____________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейлері
Жоғары Орта Төмен
Көлік инфрақұрылымының
элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына
қорытынды жасайды
Көлік инфрақұрылымының
элементтерін сипаттауда,
маңыздылығын қорытындылауда
қиналады
Көлік кешенінің анықтамасын
беруде \ көлік инфрақұрылымының
1\2\3\4 элементін анықтауда \ көлік
инфракұрылымы түрін анықтауда\
көлік инфракұрылымы түрінің
Қазақстан экономикасындағы
маңыздылығына баға беруде
қателіктер жібереді
Көлік инфрақұрылымының
элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына
қорытынды жасайды
Әлеуметтік инфрақұрылым
элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына
қорытынды жасайды
Әлеуметтік инфрақұрылым
элементтерін сипаттауда,
маңыздылығына қорытынды
жасауда қиналады
Әлеуметтік инфрақұрылымның
негізгі мақсатын дәлелдеуде \
әлеуметтік инфрақұрылымның
1\2\3\4 элементін анықтауда\ өзі
тұратын жерде әлеуметтік
инфрақұрылымның дамыған
салаларын анықтауда қателіктер
жібереді
Әлеуметтік инфрақұрылым
элементтерін
сипаттайды,маңыздылығына
қорытынды жасайды
Шаруашылық салаларын
ажыратады, маңыздылығын
дәлелдейді
Шаруашылық салаларын
ажыратуда, маңыздылығын
дәлелдеуде қиналады
Дүниежүзілік шаруашылық
анықтамасын беруде \ ауыл
шаруашылық саласын\таралу
аймағын анықтауда\ мұнай
өнеркәсібінің негізгі аймағын
кескін картада белгілеуде \ ел
экономикасына тигізетін әсерін
дәлелдеуде\ болашақта мұнай
өнеркәсібінің экономикадағы
рөлінің өзгеруі туралы өз пікірін
жазуда қателіктер жібереді
Шаруашылық салаларын
ажыратады, маңыздылығын
дәлелдейді
46
«Елтану және саяси география негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау
Тақырып Дүниежүзі елдерінің географиялық жағдайы
Елдердің экономикалық -географиялық жағдайы
Оқу мақсаттары
Бағалау критерийі
7.6.1.2. Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып,
елдердің географиялық орнын жоспар бойынша сипаттайды
7.6.1.5 Қазақстандық компонентті қосымша қамти отырып,
елдердің географиялық, экономикалық-географиялық жағдайына
баға береді
Білім алушы
• Елдердің географиялық орнына сипаттама береді
(қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде)
• Елдердің географиялық,экономикалық-географиялық
жағдайына баға бере отырып, қорытынды жасайды
(қазақстандық компонентті қосымша қамту негізінде)
Ойлау дағдыларының
деңгейі
Қолдану
Жоғары деңгей дағдылары
Орындалу уақыты 20 минут
Тапсырма
1. Физикалық және климаттық карталарды қолданып, Қазақстанның географиялық
орнына сипаттама беріңіз.
— Территориясының аумағы _____________, әлемде _______ орын алады.
— _________________құрылығында орналасқан.
— Географиялық орны (түрі) ____________________________________
— Қазақстан жерінің шеткі нүктелері ________с. е. және ______ш.б аралығында орналасқан.
— Солтүстік пен оңтүстіктің арақашықтығы ___________ км.
— Батыс пен шығыстың арақашықтығы ___________ км.
— Қазақстан батысында — _______________төменгі ағысынан, шығысында
_____________тауларының етегіне дейін, солтүстіктегі —
______________________жазығынан, оңтүстіктегі ________________ шөлі мен
____________________тау жүйесіне дейін созылып жатыр.
— __________________________климаттық белдеуде орналасқан.
2. Қазақстанның экономикалық -географиялық жағдайына, картаны қолдана отырып
сипаттама беріңіз.
а. Қазақстанның көршілес 5 елін анықтаңыз.
_______________________________________________________________________
________________________________________________________________________
47
b. Кестені толтырыңыз.
Жағдайлар Қолайлы Қолайсыз
әлемнің ірі экономикалық
орталықтарына қатысты
халықаралық көлік жолдарына
қатысты
теңізге (мұхитқа) шығу
жолдарына қатысты
с. Қазақстанның экономикалық -географиялық жағдайына қорытынды жасаңыз.
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
d. Өз таңдауыңыз бойынша, Қазақстанның қолайсыз экономикалық жағдайының біреуін
алып, оны болашақта қалай өзгертуге болатындығына қатысты ұсыныс жазыңыз.
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
Бағалау
критерийі
Тапсырма

Дескриптор Балл
Білім алушы
Елдердің
географиялық
орнына
сипаттама
береді
(қазақстандық
компонентті
қосымша қамту
негізінде)
Қазақстан территориясының аумағын жазады; 1
Қазақстан әлемде алатын орнын сипаттайды; 1
картадан Қазақстанның орналасу құрлығын
анықтайды;
1
картадан Қазақстанның географиялық
орнының түрін анықтайды;
1
картадан Қазақстан жерінің шеткі
нүктелерінің географиялық координаталарын
анықтайды;
1
картадан Қазақстан жерінің шеткі
нүктелерінің географиялық координаталарын
анықтайды;
1
cолтүстік пен оңтүстіктің арақашықтығын
анықтайды;
1
батыс пен шығыстың арақашықтығын
анықтайды;
1
картадан Қазақстанның батысындағы өзеннің
төменгі ағысын анықтайды;
1
картадан Қазақстанның шығысында
орналасқан тау жүйесін анықтайды;
1
картадан Қазақстанның солтүстігінде
орналасқан жазықты анықтайды;
1
картадан Қазақстан оңтүстігінде орналасқан
шөлді анықтайды;
1
картадан Қазақстан оңтүстігінде орналасқан
тау жүйесін анықтайды;
1
картадан Қазақстан орналасқан климаттық
белдеуді анықтайды;
1
Елдердің
географиялық,эк
картадан Қазақстанның көршілес елін
анықтайды;
1
48
ономикалық-
географиялық
жағдайына баға
бере отырып,
қорытынды
жасайды
(қазақстандық
компонентті
қосымша қамту
негізінде)
2
картадан Қазақстанның көршілес елін
анықтайды;
1
картадан Қазақстанның көршілес елін
анықтайд;
1
картадан Қазақстанның көршілес елін
анықтайды;
1
картадан Қазақстанның көршілес елін
анықтайды;
1
картадан әлемнің экономикалық
орталықтарына қатысты Қазақстанның бір
қолайлы жағдайын анықтайды;
1
картадан әлемнің ірі экономикалық
орталықтарына қатысты Қазақстанның бір
қолайсыз жағдайын анықтайды;
1
картадан халықаралық көлік жолдарына қарай
Қазақстанның бір қолайлы жағдайын
анықтайды;
1
картадан халықаралық көлік жолдарына қарай
Қазақстанның бір қолайсыз жағдайын
анықтайды;
1
картадан теңізге (мұхитқа) шығу жолдарына
қарай Қазақстанның бір қолайлы жағдайын
анықтайды;
1
картадан теңізге (мұхитқа) шығу жолдарына
қарай Қазақстанның бір қолайсыз жағдайын
анықтайды;
1
Қазақстанның экономикалық -географиялық
жағдайына баға береді;
2
Қазақстаның бір қолайсыз жағдайының
болашақта өзгерту жолын ұсынады.
2
Жалпы балл 29
49
«Елтану және саяси география негіздері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты
ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика
Білім алушының аты-жөні ___________________________________________
Бағалау критерийі Оқу жетістіктерінің деңгейлері
Төмен Орта Жоғары
Елдердің географиялық
орнына сипаттама береді
(қазақстандық
компонентті қосымша
қамту негізінде)
Елдердің географиялық
орнына сипаттама беруде
қиналады
Қазақстан территориясының аумағын жазуда\
әлемде алатын орнын сипаттауда\ орналасу
құрлығын анықтауда\ географиялық орнының
түрін анықтауда\ географиялық
координаталарын анықтауда\cолтүстік пен
оңтүстік\ батыс пен шығыстың арақашықтығын
анықтауда\ батысындағы өзеннің төменгі
ағысын\ шығысында орналасқан тау жүйесін\
солтүстігінде орналасқан жазықты\ оңтүстігінде
орналасқан тау жүйесін анықтауда\ Қазақстан
орналасқан климаттық белдеуді анықтауда,
қателіктер жібереді
Елдердің географиялық орнына
сипаттама береді (қазақстандық
компонентті қосымша қамту
негізінде)
Елдердің географиялық,
экономикалық-
географиялық жағдайына
баға бере отырып,
қорытынды жасайды
(қазақстандық
компонентті қосымша
қамту негізінде)
Елдердің географиялық,
экономикалық-географиялық
жағдайына баға бере отырып,
қорытынды жасауда қиналады
Қазақстанның көршілес елдерін 1\2\3\4\5
картадан анықтауда\ әлемнің экономикалық
орталықтарына қатысты Қазақстанның бір
қолайлы\ бір қолайсыз жағдайын анықтауда\
халықаралық көлік жолдарына қарай
Қазақстанның бір қолайлы жағдайын\ бір
қолайсыз жағдайын анықтауда\ теңізге
(мұхитқа) шығу жолдарына қарай Қазақстанның
бір қолайсыз жағдайын\ бір қолайлы жағдайын
анықтауда\ Қазақстанның экономикалық —
географиялық жағдайына баға беруде\ бір
қолайсыз жағдайды болашақта өзгерту жолын
ұсынуда қателіктер жібереді
Елдердің географиялық,
экономикалық-географиялық
жағдайына баға бере отырып,
қорытынды жасайды
(қазақстандық компонентті
қосымша қамту негізінде)
50
􀉀􀉚􀉡􀉛􀉚􀉥􀉚􀉪􀔑􀉚􀀃􀉚􀉪􀉧􀉚􀉥􀔑􀉚􀉧􀀃􀉨􀉪􀉵􀉧
Теруге 29.07.2017. берілді. Басуға 31.07.2017. қол қойылды.
Пішімі 60х84/8. Кеңсе қағаз 80 гр/м2. Сандық басылыс.
Шартты б. т.5,46. Таралымы 19 дана. Тапсырыс № 1574
«Педагогикалық шеберлік орталығы» ЖМ типографиясында басылды.
010000, Астана қ., №31 көше, 37а үй.
e-mail: info@cpm.kz.

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Пожалуйста, введите свой комментарий!
Пожалуйста, введите ваше имя здесь