Пропорция  түсінігін қалыптастырады;Есеп шығаруда пропорцияны қолдана білуге үйренеді.

Оқушылардың басым бөлігі:

Пропорция ұғымын күнделікті өмірмен байланыстыра отырып, түсіну;

Пропорцияның ортаңғы және шеткі мүшелері туралы пікір қалыптастыру;

Пропорцияның  негізгі қасиетін мысалдар арқылы түсіну.

Кейбір оқушылар:

күрделі есептер шығару барысында пропорциялар құрастыра алады.

— пропорцияның негізгі қасиеттерін қолданып есептер шығара алады;

күрделі есептер шығару барысында пропорциялар құрастыра алады.

пропорция, ортанғы мүше, шеткі мүше, негізгі қасиет, белгісіз мүше.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер  мен тіркестер

-пропорция дегеніміз не?

-пропорцияның негізгі қасиеті.

-пропорцияның белгісіз ортаңғы мүшесі……..

-пропорцияның белгісіз шеткі мүшесі……..

-пропорциядан жаңа пропорция құрауға  болама?

есептер шығаруда қолданады.

5 мин

5мин

2 мин

2. Ынтымақтастық атмосферасын құрамын.

Оқушыларды «Шаттық шеңбер» бойымен тұрғызып«Жүректен жүрекке» әдісі арқылы  бір-біріне жақсы тілек айтқызамын.

Топтастыру:  «Мозайка» әдісі. Сурет қиындылары  арқылы сыныптыүш топқа  бөлемін. «Пропорция», «Қатынас», «Бөлшек».

3.Үй жұмысын «Мен саған-сен  маған»әдісі арқылы тексеремін (оқушылар бір – бірінің жұмысын дәптерлерін алмастыру арқылы тексереді).

№86

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша  белгісіздерді анықтайды;

-амалдарды орындайды;

-шешімін табады;

Қосымша есептер

Өзенде жүзген сал 9 сағатта 25,2 км қашықтыққа барды. Осы өзенде жүзген сал 36,4 км қашықтыққа неше сағатта барады?

Жауабы: 13 сағат

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша  белгісіздерді анықтайды;

-пропорция құрайды;

-амалдарды орындайды;

-шешімін табады;

Тапсырмаларды «Бағдаршам» әдісі арқылы бағалаймын. Толық орындаса жасыл түсті жоғары көтереді. Қателер болса қызыл түсті ұстайды немесе тапсырманы орындап үлгермеген оқушылар сары түсті көтереді.

4. Сабақтың мақсатын оқушылармен ашу үшін «Миға шабуыл» әдісін қолданамын.

-пропорция дегеніміз не?

-пропорцияның негізгі қасиетін айтып беріңдер

-пропорцияның белгісіз ортаңғы мүшесі қалай табылады?

-пропорцияның белгісіз шеткі мүшесі қалай табылады?

Оқушыларды «Басбармақ» әдісі арқылы бағалаймын.

Кеспе  қағаздар

Слайд №1

Слайд №2

Түрлі-түсті кеспе қағаздар

5мин

6 мин

3мин

6мин

      8,4   және  12    қатынастары тең қатынастар. 8,4 =4  және  12 =4

2,1                3                                                       2,1                  3

Сондықтан:

8,4    =12    қатынастары тең қатынастар. 8,4 : 2,1  және  12: 3

2,1       3

Мұндай теңсіздіктер  пропорциялар деп аталады.

Екі қатынастың теңдігі пропорция деп аталады.

Пропорция әріптер арқылы мына түре жазылады:

а : в ₌   с : d   пропорциясындағы а-ны және d-ны пропорцияның шеткі мүшелері деп,

в- ны және  с-ны ортаңғы мүшелері деп атайды.

ІІ. Пропорцияның негізгі қасиеті.

      Пропорцияның шеткі мүшелерінің көбейтіндісі ортаңғы мүшелерінің  көбейтіндісіне тең.

Пропорцияның негізгі қасиеті  орындалатын теңдік пропорция болады,  ал бұл қасиет орындалмайтын теңдік  пропорция бола алмайды.

1-мысал

5  =    х           пропорцияның  белгісіз ортаңғы мүшесін табайық.

3,2     12,8

Шешуі:

3,2 х=  5 х 12,8

3,2 х=  64

х=  64:3,2

х=20

Пропорцияның белгісіз ортаңғы мүшесі оның шеткі мүшелерінің көбейтіндісін белгілі ортаңғы мүшесіне бөлгенге тең.

Пропорцияның белгісіз  шеткі мүшесі оның ортаңғы мүшелерінің көбейтіндісін белгілі шеткі  мүшесіне бөлгенге тең.

  «Почта» әдісі мен Топтық жұмыс жұмыс.

Топ оқушылары  почтадан келген сұрақтар арқылы  постер қорғайды.

1)Пропорцияның негізгі қасиеті

2)Қатынастар

3)Пропорциямен қатынастың байланысы

Қалыптастырушы бағалау «Бас бармақ» тәсілі мен бағалау

Қосымша тапсырма Топтық жұмыс   «Бірге ойлаймыз» әдісі

1-топ

Пойыз 245 км қашықтықты 3,5  сағ жүреді. Пойыз осы жылдамдықпен

336 км қашықтықты неше сағат жүреді?

2-топ

127,5 м матадан 51 көйлек тігілді. Осындай 18 көйлек неше метр матадан тігіледі?

3-топ

28 кг картоптан 5,6кг крахмал алынады. 35 кг картоптан неше килограмм крахмал алынады?

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша  белгісіздерді анықтайды;

-пропорция құрайды;

-амалдарды орындайды;

-шешімін табады;

Оқушыларды смайликтер арқылы бағалаймын.

1.      «Мен сағансенемін»сергіту сәті

(Жұп құрып, бір- бірінің көздеріне қарап отырады. «Мен саған сенемін …» өйткені сен жақсы адамсың)

Топтарға арналған тапсырмалар

Жұптық жұмыс

№1.  Пропорцияны жазыңдар:

16-ның 20-ға қатынасы  8-дің 10-ға қатынасына тең.

4,2-нің  6-ға қатынасы  1,4-тің 2-ге қатынасына тең.

4,2    ₌  1,4

6         2

1,5-тің 3,5-ке қатынасы 6-ның 14-ке қатынасына тең.

1,5  ₌       6

3,5         14

4)  3- тің  6-ға қатынасы   1-дің   4-ке қатынасына тең.

   3       ₌   1  им 

6            4

№2     Пропорцияның белгісіз   мүшесін табыңдар

х:20 = 2:5

5х=20х2

5х=40

х=40:5

х=8

х:18=7:9

х х   9= 18 х 7

9 х=126

х=126:9

х= 14

х:18==2:3

3х=2х18

3 х=36

х=36:3

х=12

2.      Логикалық сұрақтар.

1)Қазір қызы 8 жаста, шешесі 38 жаста. Неше жылдан кейін шешесінің жасы қызының жасынан 3 есе үлкен болады?    (7 жыл)

2) Бір ауылда бірдей 3 үй бар. Әр бір үйде 3 мысықтан бар. Әр бір мысық бір күнде 3 тышқан ұстайды.  3 күнде 3 үйден қанша тышқан ұсталады?

Жауабы: 81

3) Сұрақ  белгісінің орнына қандай сан қою керек?

12-441                13-961     14-?   Ж:691

Оқушыларды мадақтаулар  арқылы бағаланады.

  Жеке жұмыыс «Бағытыңды таңда» әдісі

(деңгейлік тапсырмаларды жеке орындайды)

Жұппен жұмыс. Меңгеру

 Пропорцияның белгісіз   мүшесін табыңдар

1) Х:14=9:18                                          2)х:2=15:5

18х=9х14                                             5х=2х15

18х=126                                                5х=30

х=126:18                                               х=30:5

х=7                                                         х=6

3)   12:х=20:5                                         4) 2:10=х:25

20х=5х12                                               10х=2х25

20х=60                                                 10х=50

х=60:20                                                х=50:10

х=3                                                          х=5

Бағалау  СГ 3. Есептердің шығару нәтижелерін көрсету

 Оқытудың мақсаты бойынша.

Қосымша тапсырма

А деңгей  №93

Мұнайдың 14 литрінің массасы 11,2кг. Мұнайдың 30 литрінің массасы неше килограмм?

Шешуі:

Жауабы: 56 кг

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша пропорция құрайды;

-амалды орындайды

В деңгей  №102

Тракторшы жыртуға тиісті жердің 76% -ін жыртқанда, 6 га жер жыртылмай қалды. Тракторшы барлығы неше гектар жер жыртуға тиіс еді?

Шешуі:

Жауабы: 25га

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша белгісіздерді анықтайды;

— пропорция құрайды;

-амалды орындап шешімін табады.

С деңгей . №111

Жұмысшылар 3 күнде ені 10 метр көпірдің 360 метрін жасап бітірді. Олар 8 күнде ені 12 м көпірдің қандай ұзындығын жасап бітіреді?

Шешуі:

Жауабы: 800 м

Дескриптор:

-есептің шарты бойынша белгісіздерді анықтайды;

-ауданын табады;

— пропорция құрайды;

-амалды орындап шешімін табады.

Деңгейлік тапсырмаларды «Бағдаршам» әдісі арқылы бағалаймын. Толық орындаса жасыл түсті, қателер болса қызыл түсті, орындамаса  сары түсті  жоғары көтереді.

слайд№3

Смайликтер

Слайд№4

Конверттер

Плакат

Слайд №5

Слайд №6

Оқулық

Түрлі –түсті кеспе қағаздар

6 мин

2 мин

«Өзінді-өзің тексер» әдісімен оқушыларға тапсырмасы

беріліп жеке-жеке орындайды. Слайдтардан жауабын тексереді.

Жаңа сабақты түсінгенін тексеру.

 Сұрақтар қою:

Пропорция дегеніміз не?

Пропорцияның негізгі қасиетін айт.

3.   a, b, c, d  әріптерін  қолданып, дұрыс пропорция құр.а : b = c : d

b : а = d : c                а : c = b : d                c : а = d : b

Рефлексия

Бүгінгі сабақта болған көңіл – күйді  бет – әлпеті салынған суреттерді таңдау.

Түсінбедім      Сұрағым бар        Түсіндім

1. Тақырыпты өздігінен талдап, шешім шығара білуі
2. Есеп шартын талдай алуы

(Берілгені, табу керек, шешуі, жауабы деген этаптарын толық анықтай алуы)

3.      Амалдарды орындау реті және орындалуын білуі

1. Жеке тапсырмаларды орындауы
2. Топ жұмысына белсене араласуы

.

Кері байланыс: «Қосу, алу, қызықты»  әдісі

Үйге тапсырма:№99-№112

Слайд 7

Кеспе парақтар

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақтыжақсартуға не ықпалетеалады (оқытутуралы да, оқутуралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақбарысындасыныптуралынемесежекелегеноқушылардыңжетістік/қиындықтарытуралыненібілдім, келесісабақтарда неге көңілбөлуқажет?